جهان هزینه بی ثباتی خاورمیانه را پرداخت می کند؛ از صنایع فولادی و هوایی تا مواد غذایی

بازار؛ گروه آب و انرژی: بی ثباتی در خاورمیانه و جنگ تحمیلی آمریکا و اسراییل به ایران هزینه سنگینی را به اقتصاد جهانی وارد ساخته است. برخی از کشورها برای کنترل عوارض ناشی از این جنگ به سیاست های یارانه ای روی آورده اند و گرانی سوخت در برخی از کشورها صدای اعتراض مردم را درآورده است.

مدیران خطوط هوایی هشدار داده‌اند که جهش قیمت سوخت جت (که در اروپا به رکورد تاریخی رسیده و در آمریکا نیز افزایش شدید یافته است) به نتایج مالی سه‌ماهه آسیب می‌زند و بلیط هواپیما را گران می‌کند. حتی برخی از شرکت های هواپیمایی محدودیت های در پروازهای خود اعمال کرده اند. شرکت هواپیمایی ایر کانادا پرواز های خود به نیویورک را به دلیل گرانی سوخت ۵ ماه در حالت تعلیق قرار داده است.

طبق آمار انجمن بنزین آمریکا، قیمت بنزین در آمریکا اوایل این ماه به بالاترین حد خود در سال جاری یعنی ۴.۱۶ دلار در هر گالن رسید و اکنون ۴.۰۵ دلار است

از طرفی رانندگان آمریکایی به شدت از رشد قیمت بنزین ابراز نگرانی می کنند. طبق آمار انجمن بنزین آمریکا، قیمت بنزین در آمریکا اوایل این ماه به بالاترین حد خود در سال جاری یعنی ۴.۱۶ دلار در هر گالن رسید و اکنون ۴.۰۵ دلار است.

شرایط به قدری نگران کننده است که دولت ها برای مدیریت و مهار این بحران فلج کننده مردم را به خانه ماندن و دور کاری تشویق می کنند.

در این میان هزینه های لجستیگی هم مدام در حال افزایش است طوری که گفته می شود حق بیمه عبور کشتی ها از تنگه ۲۵ برابر افزایش یافته است. بر اساس گزارشی که بلومبرگ منتشر کرده حق بیمه ریسک جنگی برای عبور یک کشتی از تنگه هرمز از ۴۸ هزار دلار به ۱.۲ میلیون دلار رسید.

بازار صنایع فولادی هم روزهای خوشی را سپری نمی کنند. درگزارشی که وال‌استریت ژورنال نوشته نشان می‌دهد که قیمت آلومینیوم به بالاترین حد چند ساله خود رسیده است، زیرا تولیدکنندگان خاورمیانه وضعیت فورس ماژور اعلام کرده‌اند.

همه این عوامل باعث شده که آینده رشد اقتصادی جهانی در فضای تیره و تاری قرار گیرد که اتفاقاً زمان پایان آن هم خیلی نمی تواند کوتاه باشد. آنگونه که فاتح بیرول رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده بازیابی سهم قابل توجهی از تولید نفت و گاز از دست رفته بر اثر جنگ علیه ایران می‌تواند تا دو سال طول بکشد.

در این میان صندوق بین‌المللی پول به دلیل تبعات مستقیم این جنگ مداوم، پیش‌بینی رشد اقتصاد جهانی برای سال ۲۰۲۶ را با بدبینی به حدود فقط سه درصد کاهش دادند. آنها با صدور اخطاریه‌ای جدی هشدار دادند اگر این شوک نفتی ابعاد گسترده‌تری پیدا کند و چندین اقتصاد بزرگ وارد فاز رکود عمیق شوند، این رقم شکننده می‌تواند تا مرز دو درصد نیز سقوط کند. در این میان کارشناسان هم از پیامدهای طولانی‌مدت و فرسایشی کمبود انرژی سخن می‌گویند.

اختلال در عرضه جهانی و کاهش ذخایر نفتی

در سطح بین‌المللی نیز این جنگ شوک قابل‌توجهی به بازارهای جهانی، به ‌ویژه بازار انرژی، وارد کرده و عرضه فیزیکی نفت همچنان به شدت محدود است؛ حتی بهای ۱۵۰ دلار در هر بشکه برای برخی از نفت خام‌های غیر خاورمیانه‌ای پرداخت شده است. رویترز در گزارشی مدعی شده که از زمان آغاز جنگ، بیش از ۵۰۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی از بازار جهانی خارج شده است، این بزرگ‌ترین اختلال در تأمین انرژی در تاریخ معاصر محسوب می‌شود.

هم زمان با محدودیت عبور و مرور نفتکش ها از تنگه هرمز، ذخایر استراتژیک کشورها نیز کاهش چشم گیری را تجربه کرده است.

بر اساس گزارش فوربس خاورمیانه، ذخایر جهانی نفت در ماه آوریل با کاهش ۴۵ میلیون بشکه‌ای مواجه شده، همچنین از اواخر ماه مارس تاکنون، روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه از تولید نفت جهان دچار اختلال شده است

بر اساس گزارش فوربس خاورمیانه، ذخایر جهانی نفت در ماه آوریل با کاهش ۴۵ میلیون بشکه‌ای مواجه شده است. همچنین از اواخر ماه مارس تاکنون، روزانه حدود ۱۲ میلیون بشکه از تولید نفت جهان دچار اختلال شده است.

صندوق بین المللی پول در گزارشی اعلام کرده که در صورت تشدید بحران و ادامه درگیری‌ها در محدوده تنگه هرمز، بهای نفت خام امکان جهشی دوباره تا سقف دو برابر و قیمت گاز طبیعی تا سه برابر افزایش خواهد یافت.

تاثیر جنگ بر زنجیره غذایی جهان

جدای از بازارهای انرژی، زنجیره جهانی انرژی هم این روزها دچار مشکل شده اند و بسیاری از کارشناسان از احتمال جهش قیمت ها در ماه های آینده خبر می دهند.

ایران و همسایگانش شاید صادرکنندگان بزرگ مواد غذایی نباشند، اما در زنجیره تأمین کشاورزی جهان نقشی حیاتی دارند. منطقه‌ای که اکنون درگیر محاصره است، ۳۰ درصد کود شیمیایی معامله‌شده در بازار جهانی، ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع‌شده و ۱۵ درصد نفت جهان را تأمین می‌کند

ایران و همسایگانش شاید صادرکنندگان بزرگ مواد غذایی نباشند، اما در زنجیره تأمین کشاورزی جهان نقشی حیاتی دارند. منطقه‌ای که اکنون درگیر محاصره است، ۳۰ درصد کود شیمیایی معامله‌شده در بازار جهانی، ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع‌شده و ۱۵ درصد نفت جهان را تأمین می‌کند. جدای از این نباید فراموش کرد که گاز طبیعی مایع‌شده (LPG) هم در تولید کود کاربرد دارد و هم برای پخت‌وپز مصرف می‌شود و نفت نیز برای به‌کار افتادن ماشین‌آلات کشاورزی ضروری است. اگر نزدیک به دو میلیون تن کود شیمیایی که پشت این تنگه متوقف مانده، به‌زودی به بازار نرسد، بسیاری از محصولات کشاورزی در زمان مناسب فصل رشد، تغذیه نخواهند شد. در نتیجه، بازدهی مزارع کاهش می‌یابد، قیمت مواد غذایی بالا می‌رود و شمار بیشتری از فقیرترین ساکنان شهرها با گرسنگی روبه‌رو می‌شوند.

پاتریک پنفیلد، استاد مدیریت زنجیره تأمین در دانشگاه سیراکیوز، در مصاحبه با آسوشیتدپرس که توسط وال‌استریت ژورنال نیز بازتاب داده شده، هشدار داده است، حدود ۳۰ درصد از کود جهان از این تنگه عبور می‌کند. این می‌تواند به کشاورزان آسیب بزند و در نتیجه گرسنگی را در سراسر جهان تشدید کند.

رشد ۶ درصدی قیمت نفت با بازگشایی بازارهای بین المللی

با وجود همه این چالش ها اما تنش ها همچنان ادامه دارد. دونالد ترامپ روز یکشنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی یک کشتی باری با پرچم ایران را پس از تلاش برای دور زدن محاصره دریایی ایالات متحده در خلیج عمان توقیف کردند. این اولین توقیف و اولین شلیک به کشتی از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا از یکشنبه گذشته است. به دنبال این اقدام آمریکا، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا هم اعلام کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا را به زودی پاسخ داده و تلافی خواهند نمود.

با بالا گرفتن تنش ها طلای سیاه هم روند صعودی به خود گرفت و قیمت نفت با باز شدن بازارهای بین المللی در هفته جاری حدود ۶ درصد افزایش یافت. گزارش های منتشر شده نشان می دهد که قیمت نفت خام برنت، معیار جهانی، به حدود ۹۶ دلار رسید، در حالی که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، مرجع اصلی نفت آمریکا، به ۸۹.۷۷ دلار رسید

با بالا گرفتن تنش ها طلای سیاه هم روند صعودی به خود گرفت و قیمت نفت با باز شدن بازارهای بین المللی در هفته جاری حدود ۶ درصد افزایش یافت. گزارش های منتشر شده نشان می دهد که قیمت نفت خام برنت، معیار جهانی، به حدود ۹۶ دلار رسید، در حالی که نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، مرجع اصلی نفت آمریکا، به ۸۹.۷۷ دلار رسید.

هم زمان با رشد قیمت نفت، وزارت خزانه‌داری آمریکا مجوز لغو دوبارۀ تحریم‌های نفتی روسیه را صادر کرد. بر اساس این مجوز تمام تحریم‌های مربوط به فروش نفت خام مرتبط با روسیه متوقف می‌شود. این درحالی است که چهارشنبه گذشته وزیر خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد که مجوز لغو یک ماهه تحریم نفت شناور ایران و روسیه دیگر تمدید نخواهد شد. به نظر می‌رسد که واشنگتن همچنان نگران افزایش قیمت نفت است و گفته می‌شود این اقدام را تحت فشار کشورهای آسیایی متضرر از افزایش قیمت نفت صادر کرده است.