بازار؛ گروه بین الملل: برقراری آتش بس دو هفته ای موقت میان تهران و ائتلاف واشنگتن – تل آویو پس از حدود ۴۰ روز جنگ، منجر به ایجاد رایزنی های فراوان در فضای داخلی و بین المللی شده است. تاکنون، بسیاری از مقام های ارشد خارجی از چین و روسیه گرفته تا رهبران اروپا، همگی از این تصمیم مشترک طرف های تخاصم استقبال کرده اند. اما فارغ از هرگونه جهت گیری، اکنون سوال اینجاست که چرا تهران علیرغم توان پاسخگویی به تجاوز دشمن و مقابله به مثل در میدان، زیر بار پذیرش آتش بس رفت؟ در ادامه تلاش خواهیم کرد، سه دلیل عمده ای را منجر به پذیرش مذاکرات آتش بس از سوی تهران شد را مورد بررسی قرا دهیم.
دستیابی به موضع برتر در مذاکرات با آمریکا
نخستین دلیل پذیرش این آتش بس و عدم نیاز به ادامه جنگ را می بایست به افزایش قدرت چانه زنی ایران به ویژه پس از مسدودسازی تنگه هرمز به عنوان مهمترین ابزار استراتژیک در دست خود مربوط دانست. تهران موفق شد در کمال ناباوری ائتلاف متجاوزین، نه تنها حدود ۴۰ روز در جنگ با قدرتمند ترین ارتش جهان ایستادگی کند، بلکه با شکست هیمنه نظامی آمریکا، اکنون دست برتر در مذاکره را در اختیار داشته باشد.
تمامی خسارات وارد آمده به کشور، از طریق هدف قرار دادن منافع آمریکا در کشورهای عربی پاسخ داده شده و همچنان نیز قدرت پاسخ به هرگونه ماجراجویی تازه در دستان تهران قرار دارد. اما نگاهی به شروط ۱۰ بندی پیشنهادی ایران به آمریکا برای پذیرش مذاکرات آتش بس، نشانگر تغییر بسیار جدی در لحن و قدرت ایران است. اگرچه تا پیش از جنگ، آمریکا به دنبال تحمیل شروط خود برای هرگونه توافق احتمالی به هیئت ایرانی بود، اما اکنون این ایران است که قبرای آتش بس در جنگ شروط خود را ارائه کرده است.
پس می توان گفت که شرط اصلی ایران برای انجام هرگونه مذاکرات معنادار با آمریکا به ویژه برگزاری گفتگوها در شرایطی برابر میان دو کشور، اکنون حاصل شده و می توان مذاکراتی احتمالا مثمر ثمر و بدون اتلاف وقت را طی روزهای آتی تجربه کرد. توجه داشته باشید که مهمترین بند پیشنهادی ایران به برداشته شدن تمامی تحریم های ایران از سوی آمریکا و شورای امنیت بازمیگردد که حتی طی روزهای نخست جنگ نیز کسی تصور نمیکرد که چنین بندی، به عنوان یکی از شروط ایران در برابر آمریکا درج شود. دومین بند که به نوعی مکمل بند نخست محسوب میشود، تدوین و اجرای رژیم جدید حقوقی در تنگه هرمز است که در صورت موفقیت ایران در اجرا، سالانه میلیاردها دلار درآمد را عاید تهران و مسقط خواهد کرد.
خطر ورود به جنگ فرسایشی
جنگ ایران و آمریکا به رغم روزهای نخست خود و همزمان با افزایش قدرت ضربه زنی ایران، وارد فاز فرسایشی و البته خطرناکی شد. تجربه تمامی جنگ های جهان در طول تاریخ نشان داده که جنگ فرسایشی به سود هیچ یک از طرفین نبوده و بهترین اقدام استراتژیک، کسب امتیازات حاصل از درگیری در توافقی عادلانه و پایاپای است؛ این همان رویکردی است که ایران پس از دستیابی به موقعیت نسبتا برابر با ائتلاف متجاوزین در میدان به دست آمده و البته بهره برداری از آن می بایست حتما در زمان مقتضی مورد بهره برداری قرار گیرد. باید توجه داشت که ماهیت هرگونه درگیری و تنش نظامی، تلاش طرفین برای دستیابی به همین امتیازات است؛ وگرنه صرف ضربه زدن به مواضع دشمن، عایدات چندانی در پی نخواهد داشت.
ظهور ایران به عنوان قدرت برتر نظامی منطقه
پیش از جنگ تحمیلی سوم، همواره این سوال در محافل و اندیشکده های داخلی و خارجی مطرح بود که در صورت وقوع هرگونه جنگ احتمالی میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل، نتیجه چه خواهد شد؟ آیا ترامپ خواهد توانست به سادگی عملیات انجام شده در ونزوئلا برای ربودن مادورو، ایران را تسلیم نماید؟ تجربه این جنگ اما نشان داد که رویارویی عملی با ایران در میدان نه تنها کار ساده ای نیست، بلکه منطقه ای شدن چنین درگیری، مستقیما منافع آمریکا و متحدین عرب واشنگتن را به صورت جدی هدف قرار خواهد داد.
در حقیقت، ایران موفق شده قدرت بازدارندگی خود را در میدان به رخ رقبای منطقه ای و فرامنطقه ای کشیده و با انسداد تنگه هرمز، این پیام را به منطقه و آمریکا ارسال کند که علیرغم تمامی ائتلاف های شکل گرفته علیه تهران، توان نظامی دشمن برای درگیری با ایران چیزی نبود که پیش از آغاز درگیری تصور میشد. خروجی چنین جنگی و ارائه مفاد پیشنهادی ۱۰ ماده ای سختگیرانه تهران به واشنگتن برای پذیرش مذاکرات آتش بس، ظهور ایران به عنوان یک قدرت منظقه ای ثابت شده است که توان تحمیل ارده خود بر نظام بین الملل را دارد. پس اکنون، این فرصت ایجاد شده تا از طریق مذاکرات دیپلماتیک از موضع برابر، امتیازات حاصل میدان را مورد بهره برداری قرار داد. بدیهی است که در صورت موفقیت تیم مذاکره کننده، می توان به امتیازاتی دست یافت که تا پیش از ورود به جنگ، حتی تصور آنها نیز ممکن نبود.
نظر شما