به گزارش بازار، پس از تأیید عملیات موفقیتآمیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سرنگونی یک فروند جنگنده نسل پنجم اف-۳۵ نیروی هوایی ایالات متحده در آسمان مرکز ایران، منابع متعدد گزارش دادهاند که سامانه پدافند هوایی کوتاهبرد «مجید» (AD-۰۸) مسئول این حمله بوده است.
این رویداد پیامدهای مهمی برای کارزار هوایی جاری دارد و میتواند تلاشهای آمریکا و اسرائیل برای نفوذ با جنگندههای رادارگریز به عمق خاک ایران را با چالش مواجه کند. فراتر از درگیری کنونی، با توجه به اینکه برنامه اف-۳۵ بزرگترین برنامه جنگنده در جهان (به جز چین) محسوب میشود، نخستین سرنگونی موفقیتآمیز این نوع جنگنده با موشک سطح به هوا، تحولی قابل توجه است که میتواند منجر به بازنگری در راهبردهای عملیاتی آن در صحنههای مختلف شود. این موضوع بالقوه بر بیش از ۲۰ کشور سفارشدهنده اف-۳۵ در سراسر جهان تأثیر خواهد گذاشت.
سامانه «مجید» که توسط سازمان صنایع دفاعی وزارت دفاع ایران ساخته شده، نخستین بار در آوریل ۲۰۲۱ رونمایی شد. این سامانه که برای دفاع نقطهای طراحی شده، دارای برد ۷۰۰ کیلومتر و سقف ۶ کیلومتر است. اگرچه هدایت فروسرخ (مادون قرمز) برد آن را نسبت به سامانههای راداری محدود میکند، اما این ویژگی به مجید امکان عملکرد بدون ردپای راداری را میدهد که بقای آن را به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
کارشناسان از سالها پیش هشدار داده بودند که کاهش سطح مقطع راداری اف-۳۵ در مقایسه با ردپای حرارتی آن بسیار چشمگیرتر است و همین موضوع، سامانههای هدایتشونده با فروسرخ را به یک آسیبپذیری بالقوه برای این جنگنده تبدیل کرده است. از دیگر مزایای هدایت فروسرخ، فعال نشدن هشداردهندههای راداری هدف و تأثیرپذیری اندک از پارازیتهای الکترونیکی است.
تصاویر منتشرشده از این حمله نشان میدهد که تنها یک موشک به سمت اف-۳۵ شلیک شده که احتمالاً به دلیل کمبود مهمات یا مصرف پیشین موشکهای پرتابگر علیه سایر اهداف بوده است. این سامانههای ایرانی پیش از این نیز در انهدام چندین فروند پهپاد پرارزش آمریکایی و اسرائیلی از جمله امکیو-۹ ریپر و هرون نقش داشتهاند.
گزارشها حاکی از سرمایهگذاری قابل توجه ایران برای نوسازی توان پدافند هوایی کوتاهبرد خود است. بر اساس اسناد فاششده از دولت روسیه در اواخر فوریه، وزارت دفاع ایران قراردادی به ارزش ۵۸۰ میلیون دلار برای خرید ۵۰۰ فروند پرتابگر موشک قابل حمل «۹کا۳۳۳ وربا» و ۲۵۰۰ فروند موشک «۹ام۳۳۶» منعقد کرده است.
سامانه «وربا» به طور گسترده پیشرفتهترین سامانه پدافند هوایی قابل حمل جهان محسوب میشود و تنها سامانه شناختهشده با جستجوگر سهطیفی (فرابنفش، فروسرخ نزدیک و فروسرخ میانی) است که برتری کیفی قابل توجهی در مقابله با اقدامات متقابل الکترونیکی ایجاد میکند. کارشناسان معتقدند تحویل این سامانهها، حریم هوایی ایران را در ارتفاعات پایین به یکی از دشوارترین مناطق برای نفوذ تبدیل خواهد کرد.
با توجه به زمان کوتاه مورد نیاز برای آموزش اپراتورها، احتمال تحویل این سامانهها توسط روسیه در صورت ادامه درگیریها همچنان قابل توجه است. اثبات کارآمدی سامانههای فروسرخ در تهدید اف-۳۵، میتواند انگیزه ایران برای تسریع در دریافت محمولههای بعدی را افزایش دهد.
لازم به ذکر است که تأخیر در تکمیل بهروزرسانیهای نرمافزاری بلاک ۴ اف-۳۵، این جنگنده را از قابلیت شلیک موشکهای هوا به سطح محروم کرده و آن را مجبور میسازد برای درگیری با اهداف، به آنها نزدیک شود. این مسئله آسیبپذیری اف-۳۵ را در برابر سامانههای کوتاهبرد مانند مجید و وربا به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
نظر شما