بازار؛ گروه بینالملل: جنگ میان ایران با ائتلاف آمریکا - اسرائیل و انسداد تنگه هرمز منجر به افزایش چشمگیر قیمت نفت و گاز در جهان شده است. قیمت هر بشکه نفت در همان روزهای اولیه جنگ به بالای ۱۰۰ دلار افزایش یافت که البته پس از تلاش دونالد ترامپ برای استفاده از روش «گفتاردرمانی» برای کاهش قیمت انرژی، قیمت برای ساعاتی محدود به کانال ۸۰ دلار بازگشت. اما حقیقت امر این است که ترور و شهادت علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، منجر به جهش قیمت نفت شد؛ بهطوریکه قیمت هر بشکه نفت برنت در روز چهارشنبه به بالای ۱۱۲ دلار افزایش یافته و به نظر میرسد افزایش قیمت تا شکسته شدن رکورد ۱۳۹ دلاری قیمت نفت در مارس ۲۰۲۲ (آغاز جنگ روسیه و اوکراین) ادامه خواهد داشت.
اما سؤال اینجاست که چرا علیرغم ترور ناجوانمردانه شخصیتهای بلندپایه جمهوری اسلامی ایران پس از شهادت دومین رهبر انقلاب، افزایش دامنه نوسان و جهش قیمت نفت همزمان با ترور علی لاریجانی رخ داد؟ در ادامه تلاش خواهیم کرد به این سؤال مهم پاسخ دهیم.
علی لاریجانی، پاشنه آشیل مذاکرات آتشبس
انتصاب علی لاریجانی در مرداد ماه سال ۱۴۰۳ به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، روح تازهای به مذاکرات احتمالی میان ایران و آمریکا دمید. هماهنگی بیشتر وی با مجموعه وزارت خارجه و دولت چهاردهم منجر شد تا پیشرفتهای ملموسی در زمینه دیپلماسی ایران با آمریکا و همچنین کشورهای منطقه به دست آید. وی همچنین طی بازه زمانی ۶ ماهه گذشته، همزمان با افزایش تنشهای سیاسی میان ایران و ایالات متحده، نقش مهمی در ایجاد آرامش در کشورهای منطقه بهویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا کرد.
اما نتانیاهو که به وضوح و بر اساس گفتههای اخیر «جو کنت»، مدیر مستعفی مرکز ملی ضد تروریسم آمریکا، واشنگتن را وارد باتلاق جنگ با ایران کرده، در تلاش است تا با حذف مهرههای تأثیرگذار نظام، در مسیر دیپلماسی خارجی تهران چنان خللی ایجاد کند که هرگونه احتمال برای مذاکرات آتشبس را ملغی کند. با این حال، وجود علی لاریجانی و مطرح شدن اخبار مربوط به فشار کنگره آمریکا بر دولت ترامپ برای پایان دادن به آنچه نخستوزیر بریتانیا نیز آن را جنگی نامشروع و غیرقانونی علیه ایران خوانده، همچنان موجب نگرانی عمیق نتانیاهو بود. توجه داشته باشیم که علی لاریجانی از مهرههای معتمد رهبر شهید انقلاب بوده و همانطور که گفته شد، هماهنگی مطلوبی نیز با دولت چهاردهم داشت. سفرهای متعدد وی به کشورهای منطقه و رایزنی با رهبران این کشورها، خود بزرگترین گواه میزان اختیارات لاریجانی از سوی دولت و رهبر انقلاب بود. پیام آیتالله سید مجتبی خامنهای مبنی بر ابقای منصوبین رهبر شهید در سمتهای خود، نتانیاهو را به این یقین رساند که خطر حضور لاریجانی و نقشآفرینی احتمالی وی در آتشبس همچنان ادامه دارد. در همین راستا، نتانیاهو تصمیم گرفت با حذف لاریجانی به عنوان حامی سیاست خارجی دولت چهاردهم، چشمانداز خروج زودهنگام آمریکا از جنگ و هرگونه احتمال شکلگیری مذاکرات در آینده نزدیک را تا حد ممکن تیره کند.
جهش قیمت نفت همزمان با ترور لاریجانی و حمله به تأسیسات نفتی ایران
همزمان با ترور علی لاریجانی، تلآویو در جنایت جنگی دیگری، تأسیسات نفت و گاز ایران در پارس جنوبی و عسلویه را مورد هدف قرار داد؛ اقدامی که در عمل، جنگ را وارد فاز جدیدی ساخته که حملات تلافیجویانه نیروهای نظامی ایران به تأسیسات نفتی قطر و امارات نیز دال بر اثبات همین مدعاست. پس از این دو رخداد تقریباً همزمان، بازارهای جهانی با دو فاکتور در تحلیلهای فاندامنتال خود مواجه شدند: حذف واسطه تسهیلکننده هرگونه مذاکرات آتشبس احتمالی در ایران و ورود جنگ به فاز حمله به تأسیسات نفتی. نتیجه تحلیل این دو فاکتور نیز مشخص است: شرطبندی بازار انرژی برای رشد قیمت در پی کاهش عرضه نفت!
در حقیقت باید گفت بازار فعلی نفت در شرایطی مشابه بازار طلا در سال گذشته قرار داشته و احتمال هرگونه افزایش صادرات نفتی از حوزه خلیج فارس در آینده نزدیک را بسیار ناچیز میداند. با ادامه روند فعلی، باید دید بازارهای جهانی چه واکنشی به تغییر فاز جنگ نشان خواهند داد؛ اما آنچه مسلم است اینکه قطعاً دولت ترامپ روزهای سخت و پرفشاری را با ادامه روند صعودی قیمت نفت در پیش رو خواهد داشت.
نظر شما