بازار؛ گروه بورس: صنعت پرداخت الکترونیک که قلب تپنده اقتصاد دیجیتال ایران محسوب میشود، در ۹ ماهه امسال عملکردی دوگانه و متناقض را به نمایش گذاشته است. مجموع درآمد این صنعت با رشد ۲۳ درصدی به ۳۷ هزار و ۸۹۰ میلیارد تومان رسیده، اما این رشد متوسط، تفاوتهای عمیق میان شرکتهای سنتی و شرکتهای نوآور را پنهان کرده است.
آپ با درآمد ۱۰ هزار و ۹۳۵ میلیارد تومانی، بزرگترین بازیگر این صنعت است. این شرکت نزدیک به یک سوم کل درآمد صنعت را به خود اختصاص داده، اما رشد تنها ۱۳ درصدی آن در بازاری که پتانسیل رشد بسیار بالاتری دارد، یک زنگ خطر جدی است. آپ که روزگاری نماد نوآوری در صنعت پرداخت بود، حالا به یک غول کمتحرک تبدیل شده است. رشد ۱۳ درصدی در شرایطی که اقتصاد دیجیتال ایران با سرعتی فراتر از این ارقام در حال گسترش است، یعنی آپ سهم بازار خود را به رقبای چابکتر واگذار کرده است. سهامداران آپ باید نگران باشند؛ اگر این روند ادامه یابد، غول بزرگ صنعت پرداخت به تدریج جایگاه سلطهگر خود را از دست خواهد داد.
آپ، سپ و پرداخت، سه غول سنتی این صنعت، رشدهایی بین ۱۳ تا ۱۵ درصد داشتهاند که در عصر اقتصاد دیجیتال و گسترش روزافزون تراکنشها، رقمی ناامیدکننده است و در میان این همه تحرک و پویایی، پیپاد با رشد تنها ۲ درصدی، به نماد رکود و بیحرکتی در این صنعت تبدیل شده است. اینجا دیگر پای اشباع بازار یا کاهش تراکنش در میان نیست؛ اینجا بوی مدیریت ضعیف و از دست دادن سهم بازار به مشام میرسد
پرداخت با درآمد ۶ هزار و ۴۶ میلیارد تومانی و رشد ۱۴ درصدی، دومین شرکت بزرگ صنعت است. وضعیت پرداخت نیز تفاوت چندانی با آپ ندارد. رشد ۱۴ درصدی این شرکت در حالی ثبت شده که میانگین صنعت ۲۳ درصد است و این یعنی پرداخت نیز از قافله رشد عقب مانده است. این شرکت که روزگاری رقیب نزدیک آپ بود، حالا نه تنها نتوانسته فاصله خود را با صدرنشین کاهش دهد، که اجازه داده رقبای کوچکتر مانند رتاپ و رکیش از آن پیشی بگیرند.
سپ با درآمد ۵ هزار و ۸۳۳ میلیارد تومانی و رشد ۱۵ درصدی، سومین غول سنتی این صنعت است. سپ نیز مانند دو رقیب دیگر خود، در دام رشدهای پایین و ناامیدکننده گرفتار شده است. رشد ۱۵ درصدی سپ در حالی که رقبای کوچکتر رشدهای ۵۰ تا ۱۶۵ درصدی را تجربه میکنند، نشان میدهد این شرکت یا استراتژی محافظهکارانهای در پیش گرفته، یا توانایی رقابت در بازار جدید را ندارد.
رتاپ با درآمد ۷ هزار و ۲۱۰ میلیارد تومانی و رشد ۵۴ درصدی، یکی از پدیدههای این صنعت است. رتاپ که با درآمد خود از سپ و پرداخت پیشی گرفته، نشان داده که میتوان در سایه غولهای سنتی نیز، رشد و سهم بازار را تصاحب کرد. رشد ۵۴ درصدی رتاپ در حالی ثبت شده که پایه درآمدی آن بسیار بالاست و این دستاورد را دوچندان میکند. رتاپ ثابت کرده که برای موفقیت در صنعت پرداخت، لزوماً نباید بزرگترین بود؛ میتوان با نوآوری و مدیریت کارآمد، از غولهای خوابآلود پیشی گرفت.
رکیش با درآمد ۱ هزار و ۹۷۱ میلیارد تومانی و رشد ۵۸ درصدی، دومین پدیده این صنعت است. رکیش با رشدی فراتر از میانگین و حتی فراتر از رتاپ، نشان داده که شرکتهای کوچکتر نیز میتوانند جهشهای بزرگ داشته باشند. هر چند درآمد رکیش هنوز به پای غولهای صنعت نمیرسد، اما رشد ۵۸ درصدی آن نویدبخش آیندهای روشن برای این مجموعه است. اگر این روند ادامه یابد، رکیش در سالهای آینده به یکی از بازیگران اصلی این صنعت تبدیل خواهد شد.
تاپکیش با رشد خوب ۱۶۵ درصدی و درآمد ۱ هزار و ۵۹۱ میلیارد تومانی، قهرمان بلامنازع این صنعت از حیث رشد است. این جهش تاریخی نشان میدهد تاپکیش یا قراردادهای مهمی منعقد کرده، یا سرویسهای جدیدی را راهاندازی کرده که با استقبال بازار مواجه شده است. رشد ۱۶۵ درصدی در یک سال، عددی است که به ندرت در صورتهای مالی شرکتهای بورسی دیده میشود. تاپکیش ثابت کرده که حتی شرکتهای کوچکتر نیز میتوانند با نوآوری و چابکی، انقلابی در صنعت ایجاد کنند. سهامداران تاپکیش دلیلی برای خوشبینی دارند، اما باید مراقب باشند؛ چنین رشدهای انفجاری گاهی ناپایدار و ناشی از عوامل موقتی هستند.
پیپاد، بازنده مطلق صنعت پرداخت
در میان این همه موفقیت و شکوفایی، پیپاد وضعیتی کاملاً متفاوت، تأسفبار و هشداردهنده دارد. این شرکت با درآمد ۴ هزار و ۳۰۶ میلیارد تومانی و رشد تنها ۲ درصدی، ضعیفترین عملکرد را در میان تمام نمادهای این گروه داشته است.
در بازاری که مجموع درآمد صنعت ۲۳ درصد رشد کرده و شرکتهایی مثل تاپکیش رشد ۱۶۵ درصدی و رکیش رشد ۵۸ درصدی را تجربه میکنند، پیپاد با رشد ۲ درصدی عملاً درجا زده است. رشد ۲ درصدی در صنعتی که با سرعت اقتصاد دیجیتال در حال گسترش است، نه یک رشد، که یک شکست تمامعیار محسوب میشود.
نکته تلختر اینکه پیپاد با درآمد ۴ هزار میلیارد تومانی، یکی از شرکتهای بزرگ این صنعت محسوب میشود. چنین رشد ضعیفی برای یک شرکت با این اندازه، یعنی این شرکت سهم بازار خود را به طور کامل به رقبا واگذار کرده است. در حالی که رتاپ با رشد ۵۴ درصدی از پیپاد پیشی گرفته و رکیش و تاپکیش نیز با سرعتی انفجاری در حال نزدیک شدن هستند، پیپاد عملاً میدان را خالی کرده است.
دلایل احتمالی این عملکرد ضعیف
محتملترین دلیل برای رشد ۲ درصدی، از دست دادن یک یا چند قرارداد مهم با فروشگاههای زنجیرهای یا پذیرندگان بزرگ است. پیپاد نتوانسته قراردادهای خود را تمدید کند یا در رقابت با رتاپ و رکیش شکست خورده است.
همچنین صنعت پرداخت به سرعت در حال تغییر است و شرکتهایی که نتوانند خود را با فناوریهای جدید مانند پرداخت مبتنی بر QR کد، پرداخت الکترونیک بدون کارت و سرویسهای ارزش افزوده هماهنگ کنند، به سرعت از گردونه رقابت حذف میشوند. پیپاد نتوانسته در این زمینهها نوآوری کند.
همینطور ممکن است پیپاد با مشکلات فنی و قطعیهای مکرر در شبکه پرداخت خود مواجه شده باشد که منجر به نارضایتی پذیرندگان و مهاجرت آنها به رقبا شده است. در شرایطی که رقبایی مانند رتاپ و رکیش رشدهای بالای ۵۰ درصد را ثبت کردهاند، ناتوانی پیپاد در همراهی با بازار، نشانهای از ضعف مدیریتی است. این شرکت نتوانسته مانند رقبا از فرصتهای بازار استفاده کند و استراتژی مناسبی برای افزایش فروش و سهم بازار خود داشته باشد. در قحاضر پیپاد با کاهش کارمزدهای دریافتی از پذیرندگان مواجه شده باشد که این موضوع مستقیماً بر درآمد آن تأثیر گذاشته است. با این حال، این مشکل برای همه شرکتها یکسان است و نمیتواند توجیهکننده رشد ۲ درصدی در برابر رشد ۵۰ درصدی رقبا باشد.
بنابراین صنعت پرداخت با رشد ۲۳ درصدی درآمد، پتانسیل بالایی برای توسعه دارد، اما این رشد به صورت نابرابر بین شرکتها توزیع شده است. سرمایهگذاری در پیپاد در شرایط فعلی، نه یک انتخاب که نوعی قمار پرریسک است. سهامداران این شرکت حق دارند از مدیریت شفافسازی فوری در مورد دلایل این رشد ضعیف و برنامههای آتی برای بازگشت به مدار رقابت را مطالبه کنند. در بازاری که فرصتهای طلایی با بنیاد قوی و رشدهای چشمگیر کم نیستند (تاپکیش با رشد ۱۶۵ درصدی، رکیش با رشد ۵۸ درصدی، رتاپ با رشد ۵۴ درصدی)، چرا باید به سراغ شرکتی رفت که عملاً درجا زده و بوی رکود از صورتهای مالیاش به مشام میرسد؟ پیپاد نیاز به یک تحول اساسی دارد، در غیر این صورت، آیندهای جز حذف تدریجی از بازار برای آن متصور نیست.
نظر شما