به گزارش بازار، این روزها در فضای رسانهای کشور، کلیدواژه «حکمرانی هوشمند» زیاد به چشم میخورد و افراد و نهادهای مختلفی در این حوزه مشغول تولید محتوا هستند. اگرچه این موضوع در ادبیات علمی جهانی تعریف مشخصی دارد اما بسیاری از محتواهای تولید شده درباره حکمرانی هوشمند و یا همان Smart Governance، حتی کوچکترین ارتباطی به اصل موضوع نداشته و حتی برخی آن را با هوش مصنوعی و یا تصمیمات شخصی به ظاهر هوشمندانه اشتباه گرفتهاند.
در همین خصوص با سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند گفتگو کردیم تا بیشتر و تخصصیتر با این حوزه آشنا شویم.
ابتدا درباره حکمرانی هوشمند و تعریفی که از آن وجود دارد توضیح دهید
حکمرانی هوشمند در جهان تعریف مشخص و معینی دارد. در ایران هم مقالاتی درباره آن ترجمه شده است. برای درک مفهوم این ترکیب، باید ابتدا به زنجیره حصول حکمرانی هوشمند توجه کرد. بر این اساس، به طور اختصار زنجیره حکمرانی هوشمند از حکمرانی الکترونیک شروع و به حکمرانی دیجیتال و در نهایت به حکمرانی هوشمند میرسد. حکمرانی الکترونیک، حداقلیترین و ابتداییترین سطح از پیشرفت در دولتها و کسبوکارهاست. چراکه در این دولت صرفاً جابجایی داده فیمابین مردم و دولت با استفاده از فناوری اطلاعات خواهد بود. حکمرانی دیجیتال یک مرحله جلوتر رفته و فرایندهای کشور اصلاح میشوند و در گام بعدی که آغاز راه حکمرانی هوشمند است؛ علاوه بر گذر از دو سطح قبل، مسائلی همچون پیشگیری از تکرار اشتباهات گذشته، برخورد فعالانه و پیشگیرانه نسبت به چالشها، توسعه و پیشرفت روبه جلو در بهینهسازی فرایندها و ساختارها و... با همکاری سه سطحی ابزار هوشمند همچون AI، صورت میپذیرد.
نقش «اندیشکده حکمرانی هوشمند» در این زنجیره چیست و از چه سالی فعالیت خود را شروع کرده است؟
ایده شکلگیری «اندیشکده حکمرانی هوشمند» به سال ۱۳۹۹ و پیشنهاد برخی نخبگان فعال در دانشگاه علم و صنعت ایران برای نقشآفرینی در تحقق حکمرانی الکترونیک، دیجیتال و نهایتاً دستیابی به حکمرانی هوشمند باز میگردد. پس از طرح این پیشنهاد و یک سال بررسی عمیق، این اندیشکده در هفته پژوهش سال ۱۴۰۰ در دانشکده کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت تأسیس شد. در دو سال ابتدایی، اندیشکده حکمرانی هوشمند به پژوهش صرف در ابعاد کلان اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و بعضاً فرهنگی پرداخت. از سال ۱۴۰۲ به بعد احساس میشد که این حوزه به فعالیت ترویجی بیشتری در فضای عمومی و رسانهای نیاز دارد و از همین رو اندیشکده تصمیم گرفت تا به تعامل بیشتر با رسانههای کشور بپردازد.
اثرگذاری اندیشکده حکمرانی هوشمند در این مدت را چطور ارزیابی میکنید؟
اندیشکده حکمرانی هوشمند پیش از ورود به فضای رسانهای، طی تعاملاتی که با نهادها و دستگاههای مختلف داشته، توانسته تا حدودی این بخشها را با مفهوم و ادبیات علمی «حکمرانی هوشمند»، مزایا و ضرورت حرکت به این سمت آشنا و حتی آن را نهادینه کند. در فضای عمومی هم طی تعاملات رسانهای، توانسته جامعه را در سطوح مختلف با ادبیات حکمرانی هوشمند آشنا کند.
چه کاستیها و آسیبهایی در حوزه حکمرانی هوشمند احصا کردهاید؟
آشنا نبودن نهادها و جامعه با ادبیات علمی حکمرانی هوشمند یکی از مهمترین آسیبهایی است که ما در این چهار سال تلاش کردهایم به طرق مختلف از جمله جلسات و همایشهای تخصصی و تولید محتوای علمی و چندرسانهای آن را جبران کنیم. اما یک آسیب جدی که طی این مدت در حوزه حکمرانی هوشمند همواره وجود داشته این است که برخی افراد و نهادها به دلیل فهم نادرست از حکمرانی هوشمند یا نگاه سیاسی-جناحی به موضوعات تخصصی، به ترویج ادبیات سطحی و غلط در این حوزه مشغول هستند. یکی از این موارد سال ۱۴۰۱ و یکسال پس از تأسیس اندیشکده حکمرانی هوشمند از طرف مجموعهای ذیل یک پژوهشگاه در یکی از دانشگاههای کشور رقم خورد که به طور عامدانه و با اطلاع از تأسیس و فعالیت اندیشکده حکمرانی هوشمند در محل دانشگاه علم و صنعت، دقیقاً نام «اندیشکده حکمرانی هوشمند» را برای فعالیت خود انتخاب کرد. متأسفانه این تشابه اسمی، طی این مدت برخی از رسانهها و فعالان این حوزه را به اشتباه انداخت و نوع مباحث مطرح شده از سوی آنان، موجب خدشهدار شدن نام «اندیشکده حکمرانی هوشمند» شد که لازم است در این خصوص اعلام کنیم این اندیشکده در مأموریت، رسالت، نظام موضوعات و حتی نوع نگاه به مسائل و روش حل مسئله، هیچ ارتباطی با اندیشکده حکمرانی هوشمندِ تأسیس شده در سال ۱۴۰۰ در محل دانشگاه علم و صنعت نداشته و صرفاً با یک تشابه اسمی و بیاخلاقی به وجود آمده است.
مورد مشابه دیگر، به ثبت یک شرکت تجاری! سهامی خاص در سال ۱۴۰۴ است. مدیریت این شرکت بر عهده یکی از مسئولان اسبق اقتصادی کشور است. این شرکت در فضای مجازی خود را با عنوان اندیشکده حکمرانی هوشمند معرفی میکند. اقدامی که باعث ایجاد ابهام شده و البته از نظر اخلاقی و حقوقی ایراد دارد. جدا از این بحث، نوع نگاه و طرح مباحث از سوی این شرکت است که به نظر میرسد فاقد پشتوانه علمی و درک حداقلی از حکمرانی هوشمند یا Smart Governance است. همین درک نادرست و سطحی باعث طرح مباحث نادرست و سطحی و بعضا با نگاه جناحی در حوزه حکمرانی هوشمند شده که واکنشهای منفی و سیاسی در همان فضای مجازی نیز به دنبال داشته است.
افراد دیگری هم هستند که طی این مدت خود را مدیر یا عضو اندیشکده حکمرانی هوشمند معرفی و در حال ترویج ادبیات غلط درباره حکمرانی هوشمند هستند. این وضعیت ممکن است کلیت موضوع حکمرانی هوشمند در کشور را به انحراف برده و یا لوث کند.
در همین خصوص لازم به ذکر است که نام «اندیشکده حکمرانی هوشمند» به عنوان انجمن علمی و تخصصی در مرکز توسعه تجارت الکترونیک ثبت و مجاز به فعالیتهای مشاوره، مدیریت بازرگانی، برگزاری نمایشگاه، همایش، رویداد، تحقیق و توسعه- فنی و مهندسی، بررسی و تحقیق بازار وگردآوری اطلاعات و تهیه خبر شناخته شده است. این اندیشکده حق خود برای پیگیری قضایی در خصوص استفاده از این عنوان و هرگونه تشابه اسمی که باعث فریب یا سردرگمی مخاطب شود؛ را محفوظ دانسته و از مدعیان اخلاق و پایبندی به اصول انقلابی خواستار توقف ترور این نام و عنوان علمی است.
در پایان لازم به ذکر است که ادبیات علمی در حوزه حکمرانی هوشمند، مانند ابزاری برای حرکت در مسیر توسعه و اتخاذ تصمیمات و در پیش گرفتن رفتارهایی جهت پیشرفت اقتصادی و بهبود سرمایه اجتماعی کشور است. اینکه افراد یا مجموعههایی بدون توجه به چارچوبهای علمی و به طور سلیقهای به این حوزه ورود کنند؛ باعث به حاشیه رفتن اصل موضوع و از دست رفتن کارایی ابزار برای پیشرفت و توسعه کشور خواهد شد. تمام نگرانی اندیشکده حکمرانی هوشمند به همین علت است.
نظر شما