بازار؛ گروه ایران: سالها هشدار داده میشد که حذف ارز ترجیحی تورمزاست، سفره مردم را کوچک میکند و جامعه را شوکه میکند. مسئولین دولتی اما این ادعاها را خیلی قبول نداشتند و معتقدند بودند که با اجرای طرح معیشتی و پرداخت یارانه یک میلیون تومانی بار مالی ناشی از تک نرخی شدن ارز را برای مردم پوشش داده اند. حتی فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت طی یک نشستی مدعی شده بود که قیمت کالاهای اساسی در نتیجه حذف ارز ترجیحی ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافته است.
اما آمارهای اعلامی در مورد افزایش نرخ تورم نشان می دهد که رشد هزینه های ناشی از اجرای این طرح خیلی بیشتر از تصورات مسئولین بوده است. این همان نکته ای است که نمایندگان مجلس هم بدان اشاره کرده و مدعی اند که بار تورمی حذف یارانه ارزی بیش از ۵ برابر یا به عبارتی ۵۰۰ درصد بیشتر یارانه پرداختی به مردم در قالب طرح کالا برگ الکترونیکی بوده است.
پرداخت یک میلیون تومان به هر فرد برای جبران هزینه های ناشی از واقعی کردن قیمت ارز راه گشا نبوده و دولت باید به دنبال راه کار دیگری برای رسیدن به این هدف باشد
حاجی دلیگانی نایب رییس کمیسیون اصل ۹۰ در اینباره به بازار می گوید: پرداخت یک میلیون تومان به هر فرد برای جبران هزینه های ناشی از واقعی کردن قیمت ارز راه گشا نبوده و دولت باید به دنبال راه کار دیگری برای رسیدن به این هدف باشد.
او با بیان اینکه حذف ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی، ارز ۷۰ هزار تومانی و حذف ارز در مرکز تبادل ارز منجر به کاهش شدید ارزش ریال و کاهش قدرت خرید خانوارها شده است، ادامه داد: بر اساس برآوردهای صورت گرفته از ابتدای اجرای این طرح تا حالا ۵ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان بار تورمی ایجاد شده و قیمت کالاها بیشتر شده در حالیکه به ازای این رشد قیمت ها تنها یک میلیون تومان به مردم پرداخت شده است.
ثبات اقتصادی بهتر از افزایش رقم یارانه
او که بهترین راه کار برای حمایت از دهک های پایین درآمدی را ایجاد ثبات اقتصادی می داند، می گوید: حتی اگر همه بخش های اقتصادی هم تعطیل شود باید بودجه ۱۴۰۵ به گونه ای تنظیم و نهایی شود که ثبات اقتصادی در کشور ایجاد شده و قیمت ها پایدار بوده و آینده اقتصادی قابل پیش بینی باشد چرا که با این رشد قیمت ها رقم کالابرگ هر چقدر هم بیشتر شود بازهم جوابگوی بار تورمی آن نخواهد بود.
نایب رییس کمیسیون اصل ۹۰ بر این باور است که لایحه بودجه ۱۴۰۵ با زندگی مردم گره خورده و تصمیماتی که در جریان بررسی بودجه اتخاذ میشود، تاثیر قابل توجهی بر معیشت جامعه دارد.
چه شد که دولت دنبال به سراغ حذف یارانه ارزی رفت؟
دولت برای حمایت از دهک های پایین درآمدی تصمیم گرفته بود که تامین و واردات برخی از کالاهای اساسی را بر مبنای ارز دولتی یا همان ارز ۲۸۵۰۰ تومانی انجام دهد. قیمتها، حتی با وجود ارز ترجیحی، در حال افزایش بوند؛ فقط نه یک بار و شفاف، بلکه مداوم، تدریجی و در تاریکی. تورم اتفاق افتاد، اما مسئولیتش نامرئی ماند. هزینه پرداخت شد، اما نه در یک لحظه قابل تحلیل، بلکه قطرهچکانی و بدون صورتحساب. در این میان ارز ترجیحی مسیر قیمت را عوض نکرد؛ فقط آن را کج و غیرقابل ردیابی کرد. کالا در هیچ مقطعی با نرخ ترجیحی به دست مصرفکننده نرسید، اما هیچکس هم دقیقا نمیتوانست نشان دهد کجا و چگونه این شکاف شکل گرفته است.
او می گوید : رقم منابعی که در این سالها صرف این سیاست شد، کم نبود. میلیاردها دلار منابع ارزی که میتوانست صرف ساخت یک نظام شفاف حمایت اجتماعی شود؛ نظامی مبتنی بر داده، شناسایی دقیق خانوارها و حمایت مستقیم از مصرفکننده نهایی. اما ارز ترجیحی همهچیز را در مه نگه داشت. دلار پرداخت شد، اما مسیرش تا کالا روشن نبود. واردکننده از تأخیر تخصیص ارز گفت، تولیدکننده از گرانی نهادهها، توزیعکننده از کمبود کالا، مصرفکننده از افزایش قیمت و دولت از انجام وظیفه حمایتی. تناقضی در این روایتها نبود؛ مشکل این بود که هیچکدام به پاسخ نهایی منتهی نمیشد.
حذف طبقه متوسط درآمدی
کامران ندری اقتصاددان در این باره به بازار می گوید: واقعی کردن قیمت دلار در ایران یک واجب بود اما مساله اصلی نحوه اجرای اشتباه این سیاست بود. اقتصاد ایران ظرفیت و کشش چنین شوک قیمتی را نداشت. همین مساله منجر به بروز چنین بار تورمی در اقتصاد ایران شد و فشار مضاعفی را به دهک های پایین و حتی متوسط درآمدی ایجاد کرد. شرایط کشور به گونه ای است که طبقه متوسط درآمد در ایران رنگ باخته و در عمل جامعه به دو دهک ضعف و کم درآمد و مرفه تقسیم شده است.
او بر این باور است که با توجه به تجربههای قبلی دولت باید در این بخش پخته تر عمل می کرد و برای چنین کار مهمی در اقتصاد آمادگی بیشتری داشت. ضمن اینکه دولت بارها هشدارها را شنیده بود که نباید یکباره ارز ترجیحی را حذف کند و باید حذف ارز ترجیحی به صورت تدریجی باشد. این موضوع را بارها کارشناسان به دولت گوشزد کرده بودند.
نظر شما