بازار؛ گروه آب و انرژی: جانمایی صنایع آب بر در مناطق خشک و کم آب با تشدید بحران خشکسالی در کشور بیشتر از هر زمانی مورد انتقاد قرار گرفته است. مسئولان وزارت نیرو می گویند که منابع آبی کشور به گونه ای نیست که بتوان آب مورد نیاز این صنایع را از منابع متعارف تامین کنند. آنگونه که عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب عنوان کرده است که صنایع آببر ظرف ۳ سال موظفند یا تأسیسات خود را به کنار دریا انتقال دهند و یا از منابع آب غیرمتعارف مثل پساب فاضلاب استفاده کنند.
به گفته او، اگر صنایع در این لحظه امکان استفاده از آب غیرمتعارف را نداشته باشند، میتوانند تا زمان محدودی از آب متعارف استفاده کنند اما هزینه این آب با ارزشگذاری واقعی برای آنها حساب میشود.
این گفته ها در شرایطی مطرح می شود که طبق گفته های معاون برنامه ریزی شرکت آبفای کشور به بازار، صنایع کشور چیزی حدود ۴ میلیارد مترمکعب از آب های متعارف استفاده می کند اما تنها ۴ درصد از پساب استفاده می کنند. برای درک بهتر نسبت به بزرگی این عدد باید بدانید که کل آب متعارفی که برای شرب تخصیص داده می شود چیزی حدود ۹ میلیارد مترمکعب است. شاید به همین دلیل است که مسعود علویانصدر از اختصاص پساب به صنایع و کاهش استفاده آنها از آب های متعارف به عنوان یک فرصت طلایی در مدیریت مصرف آب یاد می کند.
او می گوید که در فاز نخست برنامه بازتخصیص آب، قرار است یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب از این مصرف، با پساب جایگزین شود. این نخستین گام در مسیر کاهش فشار صنایع بر منابع آب شیرین کشور است.
بحران جدی فرونشست در شهرهای صنعتی و مقاومت در استفاده از پساب
پاییز امسال، آغازی بهشدت خشک و پایانی شدیداً پربارش داشت. برخی از این رخداد حدی، برداشتهای اقلیمی داشتند و آن را نشانهای آشکار از اثر تغییر اقلیم در ایران ارزیابی کردند و برخی دیگر، آن را رخدادی طبیعی پنداشتند که هرچند وقت یک بار، ممکن است رخ دهد. بااینحال، آنها بر این باور هستند که ساختار حکمرانی سرزمین، نیازمند سازگاری و آمادگی و تغییر سیاستهای مدیریت، از جمله بهبود عملکرد بهینه در مدیریت منابع آب است. اوضاع به قدری فرق کرده که مدیرعامل آبفای کشور می گوید که حتی اگر طوفان نوح هم از آسمان ببارد بحران آب در ایران حل شدنی نیست و نیازمند مدیریت مصرف در کشور هستیم.
برداشت های بی رویه از منابع آب های زیر زمینی حالا ایران را به یکی از رکورد داران فرونشست زمین در دنیا تبدیل کرده است. آنطور که گفته میشود ۵ درصد مساحت ایران (حدود ۸۰ هزار کیلومتر مربع) شاهد فرونشست زمین است. مساحتی معادل ۵ درصد از خاک ایران با ۳۶۰ منطقه دچار فرونشست است که تقریباً ۹۰ هزار کیلومتر مربع را در بر میگیرد. در سطح جهان، سالانه تنها حدود ۳ درصد از خاک یک کشور فرونشست بیش از ۲۰ سانتیمتر را تجربه میکند. در این میان شرایط در برخی از شهرهای صنعتی همچون اصفهان وخیم تر است.
معاون برنامه ریزی شرکت آبفای کشور در این باره معتقد است که با توجه به بحران فرونشست در کشور هر چه کمتر از آب های زیر زمینی استفاده کرده و پساب را جایگزین آن کنیم آینده بهتری با مدیریت آبهای زیر زمینی خواهیم داشت.
با این وجود اما طبق گفته های علویان همچنان مقاومت هایی در خصوص استفاده از پساب از سوی صنایع وجود دارد.
تخصیص تمام پساب به صنایع در یزد و کرمان
استفاده از پساب در قوانین کشور هم طی سال های گذشته مورد تاکید قرار گرفته است. در قانون بند «ع» تبصره ۸ سال ۱۴۰۲، در بند «ث» و بند «ب» در سال ۱۴۰۳ و ماده ۳۹ قانون برنامه هفتم توسعه تاکید شده که استفاده از آب متعارف در صنعت ممنوع شود.
علویان با اشاره به این نکته که در برنامه هفتم توسعه، صنایع آب بر در اولویت استفاده از پساب قرار گرفته اند، درباره اقدامات انجام شده در این حوزه می گوید: در استان های صنعت خیزی همچون یزد یا کرمان دیگر پسآبی باقی نمانده و همه آنها بازتخصیص داده شده است.
ظرفیت پسآب ما حدود ۳.۶ میلیارد مترمکعب برآورد می شود که می توانیم بخش عمده ای از نیاز صنایع را از این محل تامین کنیم. البته ما در حال حاضر ۱.۸ میلیارد مترمکعب پساب استحصال شده وجود دارد و مابقی به صورت پتانسیلی است که باید ظرفیت سازی شود
به گفته او، ظرفیت پسآب ما حدود ۳.۶ میلیارد مترمکعب برآورد می شود که می توانیم بخش عمده ای از نیاز صنایع را از این محل تامین کنیم. البته در حال حاضر ۱.۸ میلیارد مترمکعب پساب استحصال شده وجود دارد و مابقی به صورت پتانسیلی است که باید ظرفیت سازی شود.
معاون برنامه ریزی شرکت آبفای کشور ادامه داد: در تلاشیم که با مشارکت آبفا در قالب قراردادهای بیع متقابل از این ظرفیت های بالقوه استفاده کنیم. باور ما این است که تا پایان برنامه هفتم می توانیم بخش عمده ای از این پساب را در اختیار صنایع قرار دهیم.
انتقال آب از دریا یا پساب؛ کدام به صرفه تر است؟
استفاده از پساب از نظر اقتصادی صرفه اقتصادی بیشتری نسبت به انتقال آب از دریا دارد.
قیمت تمام شده آبی که از دریا در اختیار صنایع قرار میگیرد، ۳ الی ۴ یورو است و در برخی استانها این رقم تا ۵ یورو نیز افزایش مییابد، بنابراین اگر بخواهیم به موضوع تامین آب صنایع فکر کنیم، قیمت متوسط آن باید ۳ یورو در نظر گرفته شود، در حالی که قیمت تمام شده پساب تولیدی کشور کمتر از یک یورو است
جالب است که بدانید قیمت تمام شده آبی که از دریا در اختیار صنایع قرار میگیرد، ۳ الی ۴ یورو است و در برخی استانها این رقم تا ۵ یورو نیز افزایش مییابد، بنابراین اگر بخواهیم به موضوع تامین آب صنایع فکر کنیم، قیمت متوسط آن باید ۳ یورو در نظر گرفته شود، در حالی که قیمت تمام شده پساب تولیدی کشور کمتر از یک یورو است.
جدای از مزیت های اقتصادی، سخنگوی صنعت آب درباره چرایی استفاده از این منابع آبی در صنایع به بازار می گوید: پساب، منبع آب پایداری است که قیمت تمام شده آن اندک است و حتی اگر صنعت هزینهای برای ساخت خط انتقال آب پرداخت یا تصفیه مکمل را متناسب با مصارف خود در دستور کار قرار داد، باز هم خرید پساب مقرون به صرفه خواهد بود.
نظر شما