بازار؛ گروه صنعت: زغال سنگ در حالی یک سوخت رایج در جهان محسوب می شود که عمدتا در بسیاری از خانه ها و حتی در صنایع بزرگ استفاده می شود و به نوعی سوخت فسیلی است که به عنوان یک منبع انرژی غیرقابل تجدید طبقه بندی می شود.
فروش جهانی صادرات زغال سنگ از همه کشورها در سال ۲۰۲۵ به ۱۲۵ میلیارد دلار رسید که در مقایسه با صادرات ۱۶۰میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۴ به میزان ۲۱.۸ درصد کاهش یافت
در شرایطی که از این سوخت در تولید برق، تولید فولاد و صنایع مختلف و همچنین مصارف خانگی بخصوص در کشورهای توسعه نیافته یا در حال توسعه به عنوان یک سوخت حیاتی استفاده می شود، با این وجود بازار جهانی صادرات این سوخت فسیلی نوسانات و تحولات خاص خود را دارد. به طوری که طبق جدیدترین گزارش منتشر شده از سوی worldtopexports فروش جهانی صادرات زغال سنگ از همه کشورها در سال ۲۰۲۵ به ۱۲۵ میلیارد دلار آمریکا رسید. به این ترتیب ارزش جهانی صادرات زغال سنگ از سال ۲۰۲۱ که ارزش کل محموله های زغال سنگ ۱۲۳.۵ میلیارد دلار بود، برای همه کشورهای صادر کننده به طور متوسط ۱.۳ درصد کاهش یافت.
همچنین از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵، ارزش زغال سنگ صادراتی از ۱۶۰ میلیارد دلار، به میزان ۲۱.۸ درصد کاهش یافت.
۱۵کشور برتر در صادرات زغال سنگ در سال ۲۰۲۵
در بخشی از این گزارش به صادرکنندگان برتر زغال سنگ در سال ۲۰۲۵پرداخته شده که نشان می دهد: پنج صادرکننده بزرگ زغال سنگ، استرالیا، اندونزی، روسیه، ایالات متحده آمریکا و مغولستان هستند. که در مجموع، این ۵ کشور ۸۱.۷ درصد از کل ارزش زغال سنگ فروخته شده در بازارهای بین المللی را در طول سال ۲۰۲۵ صادر کردند.
در واقع در خصوص کشورهای که بالاترین ارزش دلاری زغال سنگ را در طول سال ۲۰۲۵ صادر کرده اند، آمده است: استرالیا با رقم زدن صادراتی به ارزش ۴۳.۷ میلیارد دلار که ۳۴.۹ درصد از کل صادرات زغال سنگ محسوب می شود در جایگاه اول قرار دارد و پس از آن اندونزی با۲۴.۵ میلیارد دلار که ۱۹.۶ درصد از کل صادرات است رتبه دوم را دارا است.
روسیه با ۱۸.۵ میلیارد دلار (سهمی ۱۴.۸ درصد از کل صادرات زغال سنگ) سومین کشور برتر در صادرات است و ایالات متحده با صادراتی ۱۰ میلیارد دلاری چهارم و پس از آن مغولستان با ۶.۵ میلیارد دلار پنجمین صادر کننده بزرگ این سوخت فسیلی است.
این در حالی است که کشورهایی همچون آفریقای جنوبی، کانادا، کلمبیا، موزامبیک، چین، لهستان، هلند، امارات متحده عربی، قزاقستان، فیلیپین، در رده های بعدی قرار دارند و به این ترتیب پانزده کشور نامبرده ۹۸.۳ درصد از زغال سنگ صادراتی جهان را در سال ۲۰۲۵ صادر کرده اند.
کشورهایی که افزایش و یا کاهش فروش بین المللی زغال سنگ را تجربه کردند
نکته قابل تامل اینکه در میان صادرکنندگان برتر، امارات متحده عربی (با ۱۵۹۱۰ درصد افزایش) و قزاقستان (با ۱.۱ درصد افزایش) بیشترین رشد را از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ داشتند. از ان طرف کشورهایی که کاهش فروش زغال سنگ صادراتی خود را تجربه کردند، عبارتند از: فیلیپین (با کاهش ۳۷.۸ درصد نسبت به سال ۲۰۲۴)، مغولستان (با کاهش ۳۴.۸ درصد)، کلمبیا (با کاهش ۳۲ درصد)، ایالات متحده آمریکا (با کاهش ۲۹.۹ درصد) و سرزمین اصلی چین (با کاهش ۲۵.۲ درصد).
در سال ۲۰۲۵ ایران نیز صادراتی به ارزش ۵میلیون و ۵۶۶ هزار دلار رقم زده است و در جایگاه ۴۵ صادرات از نظر ارزش صادراتی قرار گرفته است در حالی که در مقایسه با سال ۲۰۲۴ ارزش صادراتی زغال سنگ ایران کاهشی ۶۱ درصدی را به ثبت رسانده است
از سوی دیگر در مورد کشور ایران نیز داده های اماری این گزارش نشان می دهد در سال ۲۰۲۵ ایران نیز صادراتی به ارزش ۵میلیون و ۵۶۶ هزار دلار رقم زده است و در جایگاه ۴۵ صادرات از نظر ارزش صادراتی قرار گرفته است. نکته قابل تامل اینکه این گزارش نشان می دهد در مقایسه با سال ۲۰۲۴ ارزش صادراتی زغال سنگ ایران کاهشی ۶۱ درصدی را به ثبت رسانده است.
سهم ۲۶.۶ درصدی تامین کنندگان آسیایی از فروش بین المللی سوخت های فسیلی در سال ۲٠۲۵
در بخش دیگری از این گزارش آمده است: از دیدگاه قاره ای، زغال سنگ صادر شده از اقیانوسیه (فقط استرالیا و نیوزیلند) بالغ بر ۴۳.۷ میلیارد دلار یا ۳۴.۹ درصد از فروش جهانی زغال سنگ بود.
صادرکنندگان واقع در آسیا ۲۶.۶ درصد از این فروش بین المللی سوخت های فسیلی را به خود اختصاص دادند و پس از آنها تأمین کنندگان اروپایی با ۱۶.۸ درصد و سپس تأمین کنندگان آمریکای شمالی با ۱۲.۳ درصد قرار گرفتند. درصدهای کمتری از صادرکنندگان زغال سنگ در آفریقا (۵.۹ درصد) و آمریکای لاتین (۳.۵ درصد) به استثنای مکزیک اما شامل کارائیب، حاصل شد.
تقاضای جهانی برای زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ به بالاترین حد خود رسید
لازم به ذکر است که به گزارش آژانس بین المللی انرژی، تقاضای جهانی برای زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ به بالاترین حد خود رسید. با این حال، انتظار می رود تا سال ۲۰۳۰ در بحبوحه رقابت با سایر منابع انرژی، این میزان کاهش یابد.
در واقع بر اساس گزارش، تقاضای جهانی زغال سنگ در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۸.۸۵ میلیارد تن (+۰.۵ درصد نسبت به سال قبل) رسید. با این حال، انتظار می رود که این تقاضا تا سال ۲۰۳۰ کاهش یابد.
گزارش حاکی است در سال ۲۰۲۵ مصرف جهانی زغال سنگ تحت تأثیر عوامل کلیدی مانند آب و هوا، قیمت سوخت و تصمیمات سیاسی قرار گرفت. این عوامل اغلب باعث تغییراتی در تقاضا می شدند که گاهی اوقات با روندهای اخیر در کشورها یا مناطق در تضاد بود.
برای مثال، فصل باران های موسمی زودهنگام و قوی در هند، تقاضای برق را کاهش و تولید برق آبی را افزایش داد. در نتیجه، تولید سالانه برق زغال سنگ این کشور در سال ۲۰۲۵ تنها برای سومین بار در ۵۰ سال گذشته کاهش یافت. در اتحادیه اروپا، کاهش تولید برق آبی و بادی منجر به افزایش تولید برق زغال سنگ در نیمه اول سال شد. بنابراین، تقاضا برای زغال سنگ در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته تنها حدود ۲ درصد کاهش یافت.
پیش بینی کاهش ۳درصدی مصرف زغال سنگ در سال ۲۰۳۰ نسبت به ۲۰۲۵
طبق آخرین پیش بینی آژانس بین المللی انرژی، تقاضای جهانی زغال سنگ طی چند سال آینده تثبیت خواهد شد و تا سال ۲۰۳۰ به تدریج کاهش خواهد یافت. به نحوی که انتظار می رود مصرف در آن زمان در مقایسه با سال ۲۰۲۵، به میزان ۳ درصد کاهش یابد. همچنین پیش بینی می شود که تولید برق جهانی با سوخت زغال سنگ تا پایان این دهه به زیر سطح سال ۲۰۲۱ سقوط کند.
از سوی دیگر به گفته تحلیلگران استفاده از زغال سنگ در بخش صنعتی تا پایان دهه کمتر از ۱ درصد در سال کاهش خواهد یافت. با این حال، انتظار می رود این کاهش جزئی با افزایش تعداد کارخانه های گازسازی، عمدتاً در چین، جبران شود.
نظر شما