بازار؛ گروه بین الملل: گزارش تازه فایننشال تایمز پرده از واقعیتی برمیدارد که سالها در هیاهوی تبلیغات نظامی واشنگتن پنهان مانده بود: ایالات متحده، حتی با اعزام پیشرفتهترین ناو هواپیمابر خود، توان حفظ یک کارزار هوایی سنگین علیه ایران را بیش از چهار تا پنج روز ندارد. این محدودیت، نهتنها معادلات نظامی بلکه محاسبات سیاسی، رسانهای و روانی کاخ سفید را نیز بهطور بنیادین تحت تأثیر قرار میدهد.
گزارش تازه فایننشال تایمز پرده از واقعیتی برمیدارد که سالها در هیاهوی تبلیغات نظامی واشنگتن پنهان مانده بود: ایالات متحده، حتی با اعزام پیشرفتهترین ناو هواپیمابر خود، توان حفظ یک کارزار هوایی سنگین علیه ایران را بیش از چهار تا پنج روز ندارد.
فرسایش قدرت نظامی آمریکا؛ وقتی برتری مطلق به افسانه تبدیل میشود
تحلیل فایننشال تایمز بر یک نکته کلیدی تأکید دارد: توان نظامی آمریکا، برخلاف تصور عمومی، بیانتها نیست. حتی با حضور ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد ــ که نماد برتری فناوری دریایی آمریکاست ــ واشنگتن تنها قادر است حداکثر چهار تا پنج روز حملات هوایی شدید علیه ایران انجام دهد. پس از آن، یا باید شدت حملات کاهش یابد یا هزینههای لجستیکی، انسانی و سیاسی به سطحی غیرقابل مدیریت برسد.
این محدودیت ریشه در چند عامل دارد: مصرف سریع مهمات هوشمند، فشار بر شبکه لجستیک فرامنطقهای، آسیبپذیری پایگاهها و ناوها در برابر پاسخ متقابل و مهمتر از همه، آمادگی ایران برای جنگ فرسایشی. ایران طی دو دهه گذشته، راهبرد دفاعی خود را نه بر «جنگ کوتاه»، بلکه بر «فرسایش دشمن برتر» بنا نهاده است؛ راهبردی که تجربه عراق و افغانستان نشان داده پاشنه آشیل اصلی آمریکا محسوب میشود.
ایران طی دو دهه گذشته، راهبرد دفاعی خود را نه بر «جنگ کوتاه»، بلکه بر «فرسایش دشمن برتر» بنا نهاده است؛ راهبردی که تجربه عراق و افغانستان نشان داده پاشنه آشیل اصلی آمریکا محسوب میشود.
لجستیک؛ نقطه ضعف راهبردی واشنگتن در جنگهای پرشدت
در گزارش فایننشال تایمز، لجستیک بهعنوان «دیوار نامرئی» قدرت آمریکا توصیف شده است. حملات هوایی شدید نیازمند زنجیرهای پایدار از سوخت، قطعات، مهمات و نیروی انسانی است؛ زنجیرهای که در صورت درگیری با ایران، بهشدت تحت فشار قرار میگیرد.
ایران با در اختیار داشتن طیف گستردهای از موشکهای بالستیک و کروز، توان تهدید پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، عراق و حتی دریای عمان را دارد. این بدان معناست که هر روز ادامه جنگ، هزینه حفاظت از زیرساختهای لجستیکی آمریکا را تصاعدی افزایش میدهد. فایننشال تایمز به نقل از مقامات نظامی غربی مینویسد که در چنین شرایطی، حفظ حملات کمشدتتر برای حدود یک هفته ممکن است، اما این نیز فاقد اثر راهبردی تعیینکننده خواهد بود.
یکی از محورهای مهم تحلیل، درک اشتباه برخی سیاستمداران آمریکایی از رفتار ایران است. ایران طی سالهای اخیر نشان داده که به «بازدارندگی فعال» باور دارد؛ یعنی حمله را بیپاسخ نمیگذارد، اما پاسخ را در زمان و مکانی انتخاب میکند که بیشترین فشار سیاسی و روانی را به طرف مقابل وارد کند.
ایران و معادله بازدارندگی فعال؛ چرا پاسخ حتمی است؟
یکی از محورهای مهم تحلیل، درک اشتباه برخی سیاستمداران آمریکایی از رفتار ایران است. ایران طی سالهای اخیر نشان داده که به «بازدارندگی فعال» باور دارد؛ یعنی حمله را بیپاسخ نمیگذارد، اما پاسخ را در زمان و مکانی انتخاب میکند که بیشترین فشار سیاسی و روانی را به طرف مقابل وارد کند.
فایننشال تایمز تأکید میکند که حتی تلفات محدود نیروهای آمریکایی میتواند اثرات سیاسی عظیمی در داخل آمریکا ایجاد کند. جامعهای که از جنگهای بیپایان خسته است، تحمل تابوتهای بازگشته از خاورمیانه را ندارد. این مسئله، ایران را از نظر راهبردی در موقعیتی قرار میدهد که بدون نیاز به برتری هوایی یا دریایی، بتواند هزینههای جنگ را برای واشنگتن غیرقابلقبول کند.
در چنین فضایی، حتی تلفات محدود میتواند شکاف در پایگاه حامیان ترامپ ایجاد کند. فایننشال تایمز هشدار میدهد که یک جنگ چندروزه بدون دستاورد روشن، میتواند به ضدتبلیغی جدی علیه کاخ سفید تبدیل شود؛ بهویژه اگر بازار انرژی، بورس و قیمت سوخت بهسرعت واکنش منفی نشان دهند.
سیاست داخلی آمریکا؛ پاشنه آشیل ترامپ در ماجراجویی نظامی
بخش مهمی از گزارش فایننشال تایمز به پیامدهای داخلی جنگ احتمالی با ایران اختصاص دارد. دونالد ترامپ، چه در دوره اول ریاستجمهوری و چه در کارزارهای بعدی، همواره خود را نامزد «پرهیز از جنگهای پرهزینه» معرفی کرده است. پایگاه رأی او، بهویژه طبقه متوسط سفیدپوست و محافظهکاران اقتصادی، بیش از آنکه خواهان تقابل نظامی باشند، نگران ثبات اقتصادی و پرهیز از ماجراجویی خارجی هستند.
در چنین فضایی، حتی تلفات محدود میتواند شکاف در پایگاه حامیان ترامپ ایجاد کند. فایننشال تایمز هشدار میدهد که یک جنگ چندروزه بدون دستاورد روشن، میتواند به ضدتبلیغی جدی علیه کاخ سفید تبدیل شود؛ بهویژه اگر بازار انرژی، بورس و قیمت سوخت بهسرعت واکنش منفی نشان دهند.
بهنوشته فایننشال تایمز، موفقیت نسبی آمریکا در کنار زدن «نیکولاس مادورو» از برخی اهرمهای قدرت، باعث شده بخشی از تیم ترامپ نسبت به کارآمدی فشار حداکثری و حتی اقدام نظامی خوشبین شود.
توهم موفقیتهای گذشته؛ از ونزوئلا تا محاسبه غلط درباره ایران
یکی از نکات قابلتأمل گزارش، اشاره به اثر روانی تجربه ونزوئلا بر محاسبات ترامپ است. بهنوشته فایننشال تایمز، موفقیت نسبی آمریکا در کنار زدن «نیکولاس مادورو» از برخی اهرمهای قدرت، باعث شده بخشی از تیم ترامپ نسبت به کارآمدی فشار حداکثری و حتی اقدام نظامی خوشبین شود.
اما مقایسه ونزوئلا با ایران، از منظر نخبگان راهبردی، خطایی فاحش است. ایران نهتنها از انسجام ملی و ظرفیت نظامی بالاتری برخوردار است، بلکه در منطقهای قرار دارد که هر درگیری میتواند بهسرعت به بحران چندلایه انرژی، امنیت و تجارت جهانی تبدیل شود. فایننشال تایمز یادآور میشود که ایران، برخلاف ونزوئلا، بازیگری منفعل نیست و ابزارهای متنوعی برای تغییر میدان بازی در اختیار دارد.
در نهایت، پیام پنهان گزارش فایننشال تایمز برای نخبگان این است که توازن قوا در خاورمیانه وارد مرحلهای شده که دیگر با نمایش ناو و جنگنده قابل تغییر نیست؛ مرحلهای که در آن، «هزینه» مهمتر از «قدرت» شده است.
چرا گزینه نظامی برای آمریکا پایان باز ندارد؟
در جمعبندی تحلیل فایننشال تایمز، یک نتیجهگیری برجسته دیده میشود: حمله نظامی آمریکا به ایران، حتی اگر در روزهای نخست موفقیتهای تاکتیکی به همراه داشته باشد، فاقد «پایان روشن» است. محدودیت زمانی چهار تا پنج روزه برای حملات شدید، نشان میدهد که واشنگتن نمیتواند به پیروزی سریع و کمهزینه امیدوار باشد.
از سوی دیگر، واکنش احتمالی ایران، پیامدهای سیاسی داخلی در آمریکا، فشار افکار عمومی جهانی و شوک به بازار انرژی، همگی دست به دست هم میدهند تا گزینه نظامی به پرریسکترین انتخاب تبدیل شود. به همین دلیل، این گزارش را میتوان نه صرفاً یک تحلیل نظامی، بلکه هشداری سیاسی به تصمیمگیران آمریکایی دانست: قدرت سخت، بدون درک واقعیتهای ژئوپلیتیکی و اجتماعی، بهسرعت به نقطه اشباع میرسد.
در نهایت، پیام پنهان گزارش فایننشال تایمز برای نخبگان این است که توازن قوا در خاورمیانه وارد مرحلهای شده که دیگر با نمایش ناو و جنگنده قابل تغییر نیست؛ مرحلهای که در آن، «هزینه» مهمتر از «قدرت» شده است.
نظر شما