ارزیابی شورای آتلانتیک از شانس توافق و خطر تشدید تنش | مذاکرات ژنو تا چه اندازه جدی است؟

به گزارش بازار، ارزیابی تازه دنیس سیترونوویچ، عضو اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک، تصویری محتاطانه اما هشداردهنده از روند مذاکرات ژنو میان ایران و آمریکا ارائه می‌دهد؛ مذاکراتی که اگرچه نشانه‌هایی از پیشرفت در آن دیده می‌شود، اما همچنان به‌شدت به تصمیم‌های سیاسی کاخ سفید وابسته است.

گفت‌وگوهای ماهوی و احتمال دیدار مستقیم

به گفته سیترونوویچ، اظهارات مقام‌های ایرانی و عمانی نشان می‌دهد که گفت‌وگوها صرفاً تشریفاتی نبوده و از ماهیتی جدی برخوردار است. حتی این احتمال مطرح شده که استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، دست‌کم یک دیدار مستقیم دیگر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، داشته است؛ نشانه‌ای که می‌تواند از ورود مذاکرات به سطحی عمیق‌تر حکایت کند.

بحث بر سر چارچوب توافق؛ حل اختلافات یا فقط همگرایی؟

بر اساس این تحلیل، طرفین درباره چارچوب یک توافق احتمالی بحث‌های معناداری انجام داده‌اند. با این حال، هنوز مشخص نیست که این همگرایی اولیه به معنای حل واقعی اختلافات کلیدی، از جمله پرونده هسته‌ای و موضوع موشکی، باشد. هرچند به نظر می‌رسد این مسائل در کانون مذاکرات قرار داشته‌اند.

احتمال ورود به مرحله نگارش توافق

سیترونوویچ معتقد است اگر دور دیگری از مذاکرات برگزار شود، احتمال دارد گفت‌وگوها از سطح بحث‌های مفهومی عبور کرده و وارد مرحله نگارش متن توافق شود؛ مرحله‌ای که در آن تفاهم‌های اولیه به تعهدات مکتوب تبدیل می‌شوند و هزینه شکست برای طرفین افزایش می‌یابد.

نقش تعیین‌کننده ترامپ در سرنوشت مذاکرات

در نهایت، پیشرفت یا توقف مذاکرات بیش از هر چیز به دونالد ترامپ بستگی دارد. با وجود خوش‌بینی محتاطانه‌ای که از سوی منابع ایرانی و عمانی مطرح شده، تداوم مسیر مذاکرات منوط به این است که توافق احتمالی تا چه اندازه با محاسبات سیاسی و راهبردی رئیس‌جمهور آمریکا همخوانی داشته باشد.

افزایش هزینه شکست؛ از اعزام نیرو تا رزمایش‌های ایران

ارزیابی شورای آتلانتیک نشان می‌دهد که هر دو طرف در حال بالا بردن هزینه شکست مذاکرات هستند. آمریکا توانمندی‌های نظامی بیشتری به منطقه اعزام کرده و ایران نیز با برگزاری رزمایش‌هایی که شبیه‌سازی بستن تنگه هرمز را دربر دارد، پیام روشنی ارسال کرده است.

پیام نهایی: خطر تشدید نظامی جدی است

پیام کلی این روند روشن است: اگر مذاکرات متوقف شود یا فروبپاشد، احتمال تشدید گسترده نظامی به‌طور قابل‌توجهی افزایش خواهد یافت. در عین حال، سیترونوویچ هشدار می‌دهد که نباید فراموش کرد دورهای قبلی مذاکرات نیز زمانی «جدی» توصیف می‌شدند، اما در نهایت با حمله اسرائیل و تأیید آمریکا متوقف شدند.

جمع‌بندی

با توجه به اینکه مسیر نهایی این گفت‌وگوها به تصمیم‌های ترامپ گره خورده است، خوش‌بینی محتاطانه‌ای که از سوی عراقچی و وزیر خارجه عمان ابراز شده، نباید در این مرحله بیش از حد تفسیر شود؛ چراکه فاصله میان پیشرفت دیپلماتیک و تشدید تنش همچنان بسیار کوتاه است.