به گزارش بازار، روابط اروپا و ایالات متحده که دههها بر پایه اعتماد، اتحاد نظامی و ارزشهای مشترک بنا شده بود، اکنون با چالشی بیسابقه روبهروست. دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، نهتنها به تعهدات سنتی واشنگتن در قبال متحدان اروپایی پایبند نمانده، بلکه با ادبیاتی تحقیرآمیز و سیاستهایی تهاجمی، بنیانهای این اتحاد را زیر سؤال برده است.
خشم اروپاییها از اظهارات ترامپ درباره جنگ افغانستان
اظهارات اخیر ترامپ درباره نیروهای اروپایی حاضر در افغانستان—که به گفته او «کمی عقبتر از خط مقدم» بودند—خشم گستردهای در اروپا برانگیخت. این سخنان در حالی بیان شد که بیش از هزار سرباز اروپایی در طول دو دهه حضور ناتو در افغانستان جان خود را از دست دادهاند؛ حضوری که در پاسخ مستقیم به فعال شدن ماده ۵ ناتو پس از حملات ۱۱ سپتامبر صورت گرفت.
آمریکا به تهدیدکننده اروپا تبدیل شده است
همزمان، تهدیدهای ترامپ درباره اعمال تعرفههای سنگین علیه اروپا و اظهارات جنجالی او درباره «مالکیت» گرینلند، این تصور را در پایتختهای اروپایی تقویت کرد که آمریکا دیگر نه یک متحد قابل اتکا، بلکه بازیگری غیرقابل پیشبینی و حتی تهدیدکننده است.
اروپا از شرق با تهدید روسیه و از غرب با فشار آمریکا مواجه استاروپا امروز خود را در موقعیتی پیچیده میبیند: از شرق با تهدید نظامی روسیه مواجه است، از غرب با فشارهای سیاسی و اقتصادی آمریکا و در پسزمینه با قدرتگیری روزافزون چین. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تهدید ناشی از ترامپ، ماهیتی متفاوت دارد؛ چراکه مستقیماً هویت سیاسی و ارزشی اروپا را هدف قرار میدهد.
هویت اتحادیه اروپا پس از جنگ جهانی دوم، بر اساس رد ملیگرایی افراطی، احترام به حقوق بینالملل و همکاری چندجانبه شکل گرفت؛ مسیری که آمریکا خود از معماران اصلی آن بود. اکنون اما همان کشور، با سیاست «اول آمریکا»، این نظم را به چالش کشیده است.
خروج آمریکا از افغانستان نمونه بارز این شکاف است. تصمیمی که در پایان دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ و بدون مشارکت جدی متحدان اروپایی گرفته شد و آنها را در برابر پیامدهای یک عقبنشینی پرهزینه و شکستخورده قرار داد. بسیاری در اروپا این اقدام را خیانتی به روح اتحاد آتلانتیک تلقی کردند.
موضعگیری علنی رهبران اروپایی در برابر سیاستهای آمریکا
تنشها بهتدریج افزایش یافت تا آنکه در هفته گذشته، در جریان نشست داووس، برخی رهبران اروپایی بهطور علنی در برابر سیاستهای آمریکا موضع گرفتند. حتی چهرههایی که معمولاً به خویشتنداری مشهورند، از جمله رئیس بانک مرکزی اروپا، واکنشهایی تند نشان دادند.
بحثهای جدی درباره آینده امنیتی اروپا
این تحولات باعث شده بحثهایی جدی در اروپا درباره آینده امنیتی قاره شکل بگیرد؛ از تقویت توان دفاعی مستقل گرفته تا کاهش وابستگی راهبردی به آمریکا و گسترش روابط با شرکای جدید. مفاهیمی مانند «ریسکزدایی»، «خوداتکایی راهبردی» و «تنوعبخشی به اتحادها» اکنون بیش از هر زمان دیگری در دستور کار بروکسل و پایتختهای اروپایی قرار گرفته است.
آمریکا همچنان به چتر امنیتی آمریکا نیاز دارد
با این حال، مسیر پیشرو ساده نیست. اروپا همچنان به چتر امنیتی آمریکا نیاز دارد و جایگزینی آن در کوتاهمدت ممکن نیست. اما آنچه تغییر کرده، تصور اروپاییها از آمریکا بهعنوان یک هژمون خوشخیم است؛ تصوری که اکنون جای خود را به بیاعتمادی داده است.
اروپا دیر اما سرانجام بیدار شده است
به باور نویسنده، اروپا دیر اما سرانجام بیدار شده است. تجربه تاریخی این قاره از سقوط به ورطه افراطگرایی و اقتدارگرایی، باعث شده حساسیت ویژهای نسبت به تحولات سیاسی آمریکا شکل بگیرد. اکنون این پرسش مطرح است که آیا اروپا میتواند ضمن حفظ اتحادهای سنتی، استقلال و هویت خود را نیز پاس بدارد؟آنچه مسلم است، دوران اتکای بیچونوچرای اروپا به ایالات متحده رو به پایان است. در جهانی پرتنش و چندقطبی، اروپا ناگزیر است شجاعتر عمل کند، هزینه بپردازد و برای حفظ جایگاه خود، به دنبال تعریف دوباره نقش خویش در نظم جهانی باشد.
نظر شما