تراستی ها از زمانی رشد کردند که سیستم بانکی ما فلج شد

بازار؛ گروه آب و انرژی: تحریم ها هزینه سنگینی را به اقتصاد ایران تحمیل می کند. طوری که رضا پدیدار کارشناس حوزه انرژی می گوید ۱۱ دلار از ۶۰ دلار پول فروش هر بشکه نفت صرف دور زدن تحریم ها می شود اما این تنها روایت از هزینه دور زدن تحریم ها در اقتصاد ایران نیست. تراستی ها که زاده همین شرایط تحریمی هستند، بخش زیادی از پول های نفتی را به جیب می زنند. طوری که عبدالناصر همتی وزیر سابق اقتصاد در رویداد مشهد اینوکس گفت: «بین ۱۵ تا ۲۰ درصد نشتی ناشی از تحریم داریم. فرض کنیم حجم تجارت خارجی ایران ۱۳۰ میلیارد دلار باشد، از این مبلغ ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار نشتی در اقتصاد ما اتفاق می‌افتد. در این فرآیند تراستی‌ها که کارشان نقل‌وانتقال پول است، مبنا و منبع اصلی فساد هستند.»
البته این تنها اظهار نظر در مورد فعالیت تراستی ها نبوده و با رشد قیمت ارز و تنش ها در بازار اظهار نظرها در مورد فعالیت شبکه غیر رسمی فروش نفت نیز شدت گرفته است. غلامرضا تاجگردون می گوید که از ۲۱ میلیارد دلار درآمد فروش نفت تنها ۱۳ میلیارد دلار آن بازگشته است.

بسیاری از نمایندگان مجلس و فعالین بخش خصوصی رشد قیمت ارز و صف های طولانی تخصیص ارز را در عدم بازگشت دلارهای نفتی می دانند با این وجود اقدام خاصی برای برخورد با کاسبان تحریم صورت نمی گیرد.

پیمان پاک، رئیس سابق سازمان توسعه تجارت در این‌باره می گوید: مشکلات شبکه‌های تراستی، امروز برای همه آشکار شده اما به دلیل تعارض منافع و شکل‌گیری شبکه‌های ذی‌نفع، اجازه تغییر مسیر به سمت شبکه پرداخت رسمی، داده نشده است.

در این میان مدیرسابق امور بین الملل شرکت ملی نفت که تشکیلات بین الملل شرکت نفت را بهترین مرجع برای پاسخ گویی به ابهامات مطرح شده می داند، با توجه به سابقه خود دراین باره به بازار می گوید: نسبت به ادعای مطرح شده درباره بازنگشتن ارزهای حاصل از فروش نفت، خیلی اطمینان ندارم. شاید ارزهایی که برخی از مسئولین و نماینده های مجلس درباره آن صحبت می کنند مربوط به فروش بخش های دیگر نفتی باشد؛ اما متاسفانه شفاف سازی لازم در این خصوص صورت نمی گیرد.

تراستی ها از زمانی در اقتصادی ایران رشد کردند که سیستم بانکی ما فلج شد، تا پیش از تحریم ها از بانک های بین المللی و بانک های درجه اول دنیا برای نقل و انتقال های مالی خود استفاده می کردیم

محسن قمصری در گفتگو با بازار با بیان اینکه تراستی ها از زمانی در اقتصادی ایران رشد کردند که سیستم بانکی ما فلج شد، ادامه داد: تا پیش از تحریم ها از بانک های بین المللی و بانک های درجه اول دنیا برای نقل و انتقال های مالی خود استفاده می کردیم.
او ادامه داد: برای فروش نفت هم بانک هایی بودند که در سیستم نفت ریجستر شده و از حساب های آنها استفاده می شد. بانک مرکزی در خود این بانک ها یا جاهای دیگر حساب خزانه داشت. در واقع وجوه حاصل از فروش نفت به صورت مستقیم به حساب های خزانه واریز می شد.
مدیر سابق امور بین الملل شرکت نفت افزود: بعد از تحریم سیستم بانکی، بانک مرکزی دیگر امکان استفاده از این بانک های بین المللی را نداشت. از طرفی بانک های داخلی هم نتوانستند جایگزین آنها شوند و به اجبار شبکه فروش نفت کشور به سمت تراستی ها حرکت کرد. چاره ای هم به جز این نبود.
او در پاسخ به این سوال که تا چه زمانی فروش نفت ایران در اختیار تراستی ها و شبکه های غیر شفاف خواهد بود، گفت: مادامی که سیستم بانکی کشور فعال نباشد و عملیات فروش توسط این سیستم انجام شود اما به محض برطرف شدن مشکلات موجود در انتقال وجوه و رفع تحریم ها، شرکت نفت دیگر سراغ تراستی ها نخواهد رفت.

فعالیت بابک زنجانی در شروع تحریم ها بود. برخی از ارگان های رسمی ناچار به اعتماد به او بودند. بابک زنجانی محموله های نفت خام و میعاناتی را که گرفته بود اما قادر به فروش آنها نبود. در نهایت اینکه شرکت نفت این محوله را پس گرفت و فروخت و پول آنها به حساب بانک مرکزی واریز شد

مدیر سابق امور بین الملل شرکت نفت در پاسخ به این که بسیاری نگرانند بار دیگر پدیده بابک زنجانی در اقتصاد ایران تکرار شود، گفت: باید توجه داشت که فعالیت بابک زنجانی در شروع تحریم ها بود. برخی از ارگان های رسمی ناچار به اعتماد به او بودند. بابک زنجانی محموله های نفت خام و میعاناتی را گرفته بود اما قادر به فروش آنها نبود. در نهایت اینکه شرکت نفت این محموله را پس گرفت و فروخت و پول آنها به حساب بانک مرکزی واریز شد.
او با بیان اینکه بدهی بابک زنجانی بیشتر در حوزه فرآورده های نفتی بوده است، گفت: شرایط آن روزها را نمی توان با شرایط فعلی مقایسه کرد. در حال حاضر بیشتر صادرات نفت ما به کشور چین انجام می شود. فکر می کنم احیا کردن سیستم بانکی در آن کشور خیلی کار سختی نیست.