بازار؛ گروه بین الملل: افشای مکالمه خصوصی میان امانوئل مکرون و دونالد ترامپ، از سوی خود رئیسجمهور آمریکا، نهتنها عرف دیپلماتیک میان متحدان غربی را درهم شکست بلکه بار دیگر نام ایران را در محور یک ابهام راهبردی قرار داد. حالا پرسش اصلی این است: منظور مکرون از عبارت «کارهای بزرگ درباره ایران» چیست و پاریس واقعاً چه مأموریتی برای خود در این پرونده تعریف کرده است؟
دیپلماسی فرانسه در تله افشاگری؛ از میانجیگری تا معاملهگری
علنی شدن گفتوگویی محرمانه میان دو رئیسجمهور، صرفاً یک رویداد سیاسی نیست؛ بلکه نشانهای از شکاف عمیق در اعتماد میان پایتختهای غربی است. رفتار ترامپ، عرف قدیمی در پنهانکاری مذاکرات میان متحدان را نقض کرد و در عوض، بخشی از پشتپرده تعاملات درباره خاورمیانه را آشکار ساخت.
در این میان، بازتاب جمله مکرون درباره «کارهای بزرگ» در قبال ایران، نگاهها را به سمت الیزه چرخانده است؛ جایی که سیاست خارجی فرانسه میان ادعای استقلال از واشنگتن و تمایل به همراهی با آمریکا در نوسان است.
پاریس در طول سالهای گذشته تلاش کرده چهرهای از خود بهعنوان میانجی میان ایران و غرب بسازد، اما عملکرد واقعیاش بیشتر رنگ معاملهگری و موازنه مقطعی داشته است؛ رویکردی که در نهایت اعتبار نقش میانجی فرانسه را در چشم تهران و حتی بخشی از اروپا فرسوده کرده است.
پاریس در سمت نادرست معادله تهران؛ از پلیس بد تا شریک فشار
سیاست فرانسه در قبال ایران، اغلب با الگوی نوسان و تناقض همراه بوده است. در مذاکرات هستهای، پاریس با ایفای نقش «پلیس بد» در کنار واشنگتن، فشار بیشتری بر تهران وارد کرد و در سالهای بعد نیز در سیاستهای محدودسازی اقتصادی و تسلیحاتی همراهی آشکار با ایالات متحده نشان داد.
این انتخابها نه دستاورد مالی پایدار برای فرانسه داشتهاند و نه جایگاه دیپلماتیک آن را در خاورمیانه ارتقا دادهاند؛ بلکه تنها تصویری از یک کنشگر واکنشی و حسابگر کوتاهمدت ایجاد کردهاند.
هر بار که فرصت بازسازی اعتماد با تهران فراهم شده، فرانسه بهجای بهرهگیری از ظرفیت خود برای توازن، ترجیح داده در زمین فشار و نگرانیهای امنیتی غرب بازی کند؛ رویکردی که نه به احیای روابط اقتصادی منجر شده و نه به دستاورد سیاسی قابلتوجهی در پرونده ایران.
«کارهای بزرگ» یا خطای بزرگ؟ آزمون شفافیت برای مکرون
اکنون پس از افشای گفتوگوی خصوصی توسط ترامپ، توپ بهطور کامل در زمین مکرون است. رئیسجمهور فرانسه باید روشن کند که از «کارهای بزرگ درباره ایران» چه مقصودی دارد: همکاری دیپلماتیک در چارچوب بازسازی روابط فراآتلانتیکی؟ فشار سیاسی هماهنگ با واشنگتن؟ یا معاملهای در قالب نظم جدید میان اروپا و آمریکا؟
سکوت پاریس در برابر این پرسش، نهتنها ابهام دیپلماتیک را عمیقتر میکند بلکه نمادی از سردرگمی استراتژیک فرانسه در قبال یکی از مهمترین پروندههای سیاست خارجی خاورمیانه خواهد بود. اگر الیزه نتواند از ابهام واژه «کارهای بزرگ» عبور کند، ممکن است خود به بخشی از همان بازی بزرگ تبدیل شود—بازیای که ایران نه سوژهاش، بلکه ترازوی سنجش صداقت بازیگران غربی در آن است.
نظر شما