به گزارش بازار به نقل از فرهیختگان، اعلام ترکیب اعضای «شورای صلح» غزه و حضور قطر و ترکیه در این شورا با مخالفت شدید رژیمصهیونیستی روبهرو شده است. این تضاد منافع نشان میدهد منطقه در مسیر تغییرات جدی و دگرگونی سیاسی قرار گرفته است. کشورهای منطقه خطر طرحهای امنیتی نتانیاهو در منطقه را درک کرده و تلاش دارند ضمن مهار اقدامات تلآویو، جای پای خود را در روند صلح تثبیت کنند.
ترکیب شورای ترامپ مثل همه گعدههای اقتصادی و سیاسی دیگر او حال و هوای رفاقتی و باندی دارد. رئیسجمهور آمریکا، پروژه صلح خود را با ترکیبی از دوستان، فامیل و همراهان قدیمی پیش میبرد؛ جرد کوشنر داماد ترامپ، استیو ویتکاف فرستاده ویژه او در غرب آسیا، و مارکو روبیو وزیرخارجه که تقریباً در همه سفرهای ترامپ حضور دارند؛ در این شورا نیز که بیشتر پروژه اقتصادی سیاسی شخصی ترامپ محسوب میشود او را همراهی میکنند.
کاخ سفید همچنین اعلام کرده است که مارکو روبیو و تونی بلر، نخستوزیر سابق بریتانیا، بهعنوان دو عضو مؤسس شورا معرفی شدهاند و ترامپ خود بهعنوان رئیس شورا فعالیت خواهد کرد. در کنار آن، افرادی مانند مارک روآن رئیس یک شرکت سهام خصوصی، آجی بانگا رئیس بانک جهانی و رابرت گابریل مشاور امنیت ملی آمریکا، نیز در شورا حضور دارند. ترامپ علاوه بر این افراد با دعوت از سران کشورهای مختلف تلاش میکند حمایت بینالمللی خود را گسترش دهد. برای همین حتی از رئیسجمهور روسیه نیز برای حضور در این شورا دعوت شده است.
برای عضویت کشورها البته شرط اقتصادی نیز تعیین شده است. هر کشوری که بخواهد در شورای صلح ویژه یعنی شورای دیگری که ذیل چتر شورای صلح ترامپ فعالیت میکند عضو شود، باید حداقل یک میلیارد دلار به پروژه اختصاص دهد. این بدان معناست که قبل از آغاز هر پروژه ساختمانی، ترامپ یک میلیارد دلار از هر بلیت حضور درآمد کسب خواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو اعلام کرده است که این ترکیب را نمیپذیرد، اما برخی رسانهها با استناد به منابع خود مدعیاند که هماهنگی با وی وجود داشته و او تنها برای پاسخ به فشار منتقدان داخلی، بهویژه در مورد حضور ترکیه و قطر موضع مخالفت اتخاذ کرده است. این اختلافات سیاسی مدتهاست دامنه خود را به خیابانهای اسرائیل کشانده و طی ماههای اخیر، اعتراضات گستردهای جریان داشته است که نشاندهنده نارضایتی عمیق عمومی از مدیریت بحران و سیاستهای نخستوزیر راستگرای اسرائیل است.
ماجرای هیئت صلح ترامپ چیست
استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، ۱۴ ژانویه از آغاز مرحله دوم طرح ۲۰ مادهای غزه خبر داده بود. طبق توضیحات او این مرحله شامل ایجاد «کمیته ملی اداره غزه» بهعنوان یک ساختار موقت و تکنوکرات فلسطینی، «خلع سلاح کامل نوار غزه» و سپس «بازسازی این منطقه» است.
این طرح که ابتکار آن ابتدا از سوی مصر مطرح شده بود، در مارس ۲۰۲۵ به تصویب اتحادیه عرب و سازمان همکاری اسلامی رسید. بنا بر مفاد آن اجرای برنامه پنجساله حدود ۵۳ میلیارد دلار هزینه خواهد داشت. البته سازمان ملل هزینه بازسازی غزه را نزدیک به ۷۰ میلیارد دلار برآورد کرده است.
ترامپ از کشورها خواسته است برای عضویت در این هیئت، مبلغ یک میلیارد دلار پرداخت کنند؛ درخواستی که نشان میدهد پرونده غزه برای او جنبهای درآمدزا یافته است. او که سابقه طولانی در معاملات و پروژههای ساختوساز دارد، اکنون با نقشآفرینی بهعنوان «پیمانکار بازسازی غزه» در پی کسب منافع میلیارددلاری است.
ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که یک دولت تکنوکرات فلسطینی جدید برای اداره امور روزانه غزه تشکیل شده و ریاست آن را علی شعث، معاون پیشین وزارت ترانسپورت در تشکیلات خودگردان فلسطین، بر عهده خواهد داشت. او همچنین قصد دارد در حاشیه اجلاس داووس، «هیئت صلح غزه» را رسماً معرفی کند.
برای سران ۶۰ کشور دعوتنامه ارسال شده که نام روسیه، ترکیه و قطر نیز در میان آنها دیده میشود. بحرین نیز اعلام کرده که از جانب واشنگتن برای حضور در «شورای صلح» یکی از بخشهای کلیدی مرحله دوم روند آتشبس در غزه دعوت شده است. علاوه بر روسیه، ترکیه، قطر و بحرین نام مصر، آلمان، انگلیس و فرانسه نیز در فهرست دعوت ترامپ دیده میشود.
از دیگر سرانی که برای مشارکت در این شورا فراخوانده شدهاند، میتوان به مارک کارنی نخستوزیر کانادا و خاویر میلی رئیسجمهور راست افراطی آرژانتین اشاره کرد که ترامپ از آنها دعوت کرده است تا به یک شورای صلح ویژه که تحت چتر «شورای صلح» بهصورت گستردهتر فعالیت میکند، بپیوندند.
تلاش ترامپ برای تأسیس سازمان ملل شخصی
خبرگزاری آمریکایی بلومبرگ، با استناد به پیشنویس منشوری که مدعی است به دستش رسیده است فاش کرد که ترامپ ریاست اولیه شورا را بر عهده خواهد داشت و اختیارات گستردهای شامل صدور دعوتنامهها برای پیوستن و تأیید تصمیمات خواهد داشت. این تصمیمات بهصورت صوری با اکثریت آرای کشورهای عضو و بر اساس یک رأی برای هر کشور اتخاذ میشود؛ اما همچنان منوط به تأیید رئیسجمهور آمریکا خواهد بود.
این سند مدت عضویت کشورها را سه سال تعیین میکند که با تصمیم ترامپ قابلتمدید است. پیشنویس مذکور تصریح میکند که شورا بلافاصله پس از تصویب منشور توسط سه کشور، به یک نهاد رسمی تبدیل خواهد شد و خود را بهعنوان سازمان بینالمللی با هدف ارتقای ثبات، بازگرداندن حکومت شایسته و تضمین صلح پایدار در مناطق متأثر یا در معرض درگیری تعریف میکند. این سند همچنین به رئیس اختیار کنترل کامل بر مدیریت داراییهای آن را میدهد. این اقدام ترامپ را میتوان تلاشی برای ایجاد یک نهاد بینالمللی جایگزین یا رقیب سازمان ملل متحد دانست. نهادی که ترامپ همواره انتقادات شدیدی به آن وارد میکرده است.
این پیشنویس به ترامپ این اختیار را میدهد که هر عضوی را عزل کند، مگر اینکه دوسوم کشورهای عضو مخالفت کنند و همچنین حق دارد در هر زمانی جانشین خود را در ریاست شورا منصوب کند.
ژست مخالفت نتانیاهو با طرح ترامپ
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل در واکنش به اعلام ترکیب اعضای مؤسس «شورای صلح» ویژه غزه مدعی شده است که این تصمیم «بدون هماهنگی با اسرائیل» اتخاذ شده و «با سیاستهای این کشور سازگار نیست.» او به وزیر خارجه خود دستور داده تا موضوع را با همتای آمریکاییاش پیگیری کند.
اعتراض نتانیاهو ازآنجهت موردتوجه قرار گرفته که ترکیب اعلامشده، شامل وزیر خارجه ترکیه و یک مقام ارشد قطری است. دو کشوری که بارها اسرائیل را به دلیل ویرانی گسترده غزه مورد انتقاد قرار دادهاند. این ترکیب همچنین با اصرار چندماهه نتانیاهو مبنی بر کنارگذاشتن ترکیه و قطر از هرگونه نقش در آینده غزه در تضاد است.
با وجود این اعتراضها، وبسایت اکسیوس به نقل از یک منبع ناشناس مدعی شده است که دولت ایالات متحده قصد ندارد به مخالفتهای نتانیاهو توجهی نشان دهد. او تصریح کرده است: «اگر نتانیاهو میخواهد ما در پرونده غزه فعال بمانیم، باید از روش ما پیروی کند. ما از او عبور کردهایم و وارد جدل نخواهیم شد. هر طرف مسیر خود را میرود، اما او در عمل نمیتواند مانع کار ما شود.» این مقام همچنین ادعا کرده است که نتانیاهو با وجود تردید درباره موفقیت طرح «از محتوای آن بدش نمیآید»؛ موضعی که به معنای رضایت ضمنی نخستوزیر اسرائیل و تلاش او برای نشاندادن ظاهری انتقادی جهت گریز از فشارهای داخلی است.
یائیر لاپید یکی از چهرههای اصلی مخالف با نتانیاهو حضور ترکیه و قطر را «تهدیدی برای امنیت اسرائیل» دانسته و با اشاره به مواضع این دو کشور نسبت به حماس و اخوانالمسلمین گفته است: «این همان چیزی نیست که سربازان ما دو سال برایش جنگیدند.» لاپید در مقابل، پیشنهاد داده است که مصر به مدت ۱۵ سال اداره غزه را بر عهده بگیرد.
بحران داخلی اسرائیل و خشم عمومی علیه نتانیاهو
واکنشهای اسرائیل به طرح جدید ترامپ نشان میدهد که تلآویو از یکسو نسبت به ازدستدادن کنترل سیاسی بر آینده غزه نگران است و ازسویدیگر تلاش میکند اختلافات خود با واشنگتن را دستکم در سطح علنی مدیریت کند. این فضا اما منجر به تنش سیاسی در اسرائیل شده که دامنه آن به خیابانهای تلآویو نیز کشیده شده است.
چندماهی است که اعتراضات گستردهای در خیابانهای سرزمینهای اشغالی جریان دارد و در روزهای اخیر برخورد پلیس با معترضان شدت گرفته است. ریشه این اعتراضات را باید در تجمعات ۲ ماه پیش جستوجو کرد.
۳ آذر تجمع بزرگی در میدان حبیما در تلآویو برگزار شد که سخنرانان آن خواهان تشکیل یک کمیته تحقیق رسمی و مستقل برای مشخص کردن مقصران شکست ۷ اکتبر بودند. شبکه ۱۳ تلویزیون رژیم صهیونیستی گزارش داد که این مراسم با حضور شماری از چهرههای برجسته اپوزیسیون برگزار شد؛ از جمله یائیر لاپید رهبر مخالفان، نفتالی بنت نخستوزیر سابق، بنی گانتز رهبر حزب آبیوسفید، یائیر گولان رهبر حزب دموکرات و گادی آیزنکوت عضو سابق کنست.
در این تظاهرات اعضای خانواده گروهبان نتا بارام که در غزه کشته شده بود سخنرانی کرده و سیاستهای نتانیاهو را بهشدت نقد کردند. آنان با طرح این پرسش که «آیا کشتهشدن هزاران سرباز و غیرنظامی موضوعی نیست که نیاز به تحقیق داشته باشد؟» خواستار شفافیت و مسئولیتپذیری کابینه شدند.
«شورای اکتبر»، نهاد رهبریکننده این تظاهرات در بیانیهای اعلام کرد: «درحالیکه کابینه با انگیزههای سیاسی تلاش میکند کمیتهای برای تبرئه خود ایجاد کند، مردم اسرائیل دستهدسته بیرون میآیند تا نشان دهند خطقرمز آنان نقض شده است.» این اعتراضات که دو سال پس از عملیات طوفان الاقصی همچنان ادامه دارد نشاندهنده وحشت و نارضایتی گسترده شهرکنشینان و شهروندان اسرائیل از مدیریت بحران و ناکامیهای امنیتی دولت نتانیاهو بوده و پایههای دولت بیبی را تحت خطر فروپاشی قرار داده است.
نظر شما