پایان یک توهم اقتصادی

به گزارش بازار، مجتبی توانگر، کارشناس اقتصاد در یادداشتی نوشت:

"حمایت از کالابرگ" یعنی پایان دادن به سیاست‌گذاری غیرمستقیم و رساندن منفعت به خودِ شهروند. یعنی دولت دیگر با قیمت‌ها نمایش اجرا نمی‌کند، بلکه مسئولیت دسترسی را می‌پذیرد. به تعبیری «عدالت با نیت خیر ‌زاده نمی‌شود؛ با سازوکار درست متولد می‌شود.

نکته‌ای که عامدانه یا از سر ناتوانی نادیده گرفته می‌شود این است که ارز رانتی ترجیحی نه‌تنها تورم را مهار نکرد، بلکه با افزایش کسری بودجه و تشدید انتظارات تورمی، خود به عامل بی‌ثباتی بدل شد.

این دقیقاً همان‌جایی است که خطای سیاست‌گذار عیان می‌شود؛ دفاع از ابزاری که هم ناکارآمد است و هم فسادزا، فقط به این دلیل که حذف آن شجاعت سیاسی می‌خواهد.

اقدام شجاعانه رئیس‌جمهور در ارائه «کالابرگ» بر یک منطق کاملاً متفاوت استوار است؛ تفکیک «حمایت اجتماعی» از «دستکاری قیمت».

کالابرگ به‌جای آن‌که بازار را مختل کند، مستقیماً قدرت خرید را هدف می‌گیرد و از همین رو، هم هزینه کمتری برای دولت دارد و هم نشتی منابع را به حداقل می‌رساند.

نکته‌ای که بعضا نادیده گرفته می‌شود این است که مخالفت با کالابرگ، در عمل دفاع از همان سیاست‌های غیرمستقیمی است که بارها شکست خورده‌اند.

حمایت از کالابرگ یعنی پذیرش این اصل بدیهی که فقر با ارزان‌سازی صوری درمان نمی‌شود؛ با تضمین دسترسی درمان می‌شود.* به تعبیری «راهِ خطا را اگر هزار بار هم بزنی، صواب نمی‌شود.» کالابرگ، تغییر راه است نه تکرار آن.

نکته‌ای که بعضا نادیده گرفته می‌شود این است که ارز ترجیحی هرگز به نفع طبقات ضعیف طراحی نشد، حتی اگر نیت اولیه چنین بوده باشد.

مرغ و روغنی که با ارز ارزان وارد شد؛ اما با قیمت آزاد فروخته شد، دارویی که روی کاغذ، یارانه داشت اما در بازار نایاب بود و نهاده‌ای که سهمش به دلال رسید نه تولیدکننده، همه نشانه‌های یک سیاست شکست‌خورده‌اند.

در این بستر است که حرکت مدبرانه در ارائه «کالابرگ» و حذف «رانت ارز ترجیحی» معنا پیدا می‌کند.

تجربه جهانی بارها نشان داده که هیچ اصلاح اقتصادی بدون حذف امتیازهای پنهان به سرانجام نرسیده است.

همه جریان‌ها موظفند پزشکیان را در این امر حمایت کنند؛ چون عقب‌نشینی از این نقطه، بازگشت بی‌پرده به اقتصاد امتیازمحور و رانت‌خوار است.