۲ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۰:۴۲
کد خبر: . ۱۵۱٬۹۰۷
فشار امریکا و ناتوانی دولت غنی؛ عدم امضای سند جامع ایران و افغانستان| لزوم اعطای حقابه به ایران

محمد حسن جعفری با بیان اینکه سند جامع راهبردی ایران و افغانستان چشم انداز مثبتی را برای دو کشور ترسیم می کند، می گوید: باید یک دولت مشارکتی، جامع و قوی در افغانستان تشکیل شود تا این سند به امضا برسد.

تهمینه غمخوار؛ بازار: جمهوری اسلامی ایران و افغانستان علاوه بر حوزه تمدنی مشترک از روابط رو به توسعه ای برخوردارند و این روابط هیچ گاه تحت تاثیر تحولات سیاسی و امنیتی و یا جنگ های داخلی در افغانستان قرار نگرفته است. این موضوع بدان معنا است که پس از تسلط گروه طالبان بر افغانستان روابط تجاری این کشور و ایران نه تنها متوقف نشد، بلکه پس از وقفه ای کوتاه با جدیت بیشتر نیز ادامه یافت.

یکی از سیاست های اصولی جمهوری اسلامی ایران حضور در کنار مردم افغانستان برای گذر از مشکلاتی است که در سال های اخیر به دلیل بروز جنگ های داخلی و اشغال گریبانگیر آنان شده است. از این رو با وجود تحولات اخیر در افغانستان صدور کالا از مبادی گمرکی به این کشور ادامه داشته است.

در همین راستا و بر اساس اهمیت موضوع روابط جمهوری اسلامی با همسایگان به ویژه افغانستان، خبرنگار بازار گفتگویی با «محمد حسن جعفری» رئیس مجمع فرهنگی انقلاب اسلامی و دبیرکل حزب رفاه ملی افغانستان انجام داده که در ادامه می خوانیم:

* آخرین وضعیت سند جامع همکاری ایران و افغانستان در دولت سرپرست طالبان چگونه است؟
سند جامع راهبردی همکاری های ایران و افغانستان اقدام بسیار نیکی بود که مبتکر آن هردو کشور بودند. در همین راستا، مردم افغانستان به ویژه تاجران و آن دسته که انگیزه زیادی داشتند که روابط دو کشور با توجه به ظرفیت بالا ارتقاء پیدا کند، تمایل داشتند که این سند اجرایی شود تا دو کشور بتوانند از این فرصت مناسب به اندازه کافی بهره مند شوند.

در این عرصه، با توجه به اینکه این سند می توانست در روابط ایران و افغانستان توازن و تعادلی ایجاد کند، تلاشهای زیادی صورت گرفت تا به امضای طرفین برسد حتی تا ۹۹ درصد تکمیل شده بود. اما، متاسفانه، فشارهای عدیده غربیها از جمله امریکا مانع اصلی امضای این سند شد. امریکا بر رئیس جمهور وقت افغانستان اشرف غنی فشارهایی را تحمیل می کرد تا سند جامع منعقد نشود.

برای تهیه این سند، پنج کمیته شامل کمیته اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و دفاعی و اتباع افغانستان تشکیل شده بود که میتوانست بسیاری از مشکلات مردم افغانستان و همچنین چالشهای موجود در روابط با جمهوری اسلامی را حل کند.

با توجه به اینکه دو کشور دارای پیشینه تاریخی، فرهنگی و زبانی و دهها وجه مشترک هستند، با امضای این سند، امکان توسعه روابط و تعاملات در سطح بسیار خوب وجود داشت زیرا در طول چهار دهه مشکلات و جهاد افغانستان، ایران همسایه نیکی برای افغانستان بوده و همواره در کنار ملت افغانستان ایستاده است.

بر همین اساس، با توجه به این که انعقاد و اجرایی شدن این سند می توانست تقویت کننده روابط دو کشور بیش از گذشته و برطرف کننده صدها چالش موجود در توسعه مناسبات با ارائه راهکارهای مناسب باشد، مقامات زیادی از ایران به افغانستان سفر کرده و برعکس مقامات افغانستانی نیز به ایران رفت و آمد داشتند تا مشکل این سند حل شود. از جمله این افراد می توانم به آقایان ابراهیم طاهریان نماینده ایران در افغانستان و عباس عراقچی معاون وزیر خارجه وقت ایران اشاره کنم که به افغانستان آمدند و تبادل نظرهایی در خصوص این سند جامع صورت گرفت.

اولین دور مذاکرات در خصوص این سند به اردیبهشت و خرداد ۱۳۹۸ یعنی چهار سال پیش باز می گردد که می توانست با ایجاد زمینه خوبی، منجر به بروز تحولاتی در منطقه شود. سپس، در سال ۱۳۹۹ به مرحله نگارش رسید تا اینکه در این اواخر عمر دولت اشرف غنی به پایان رسید و بهانه های زیادی در خصوص پیشبرد اقدامات مربوط به سند نمایان گردید.

اگر این سند به امضا می رسید، پیمان استراتژیکی که بین افغانستان و امریکا امضا شده بود، کارایی خود را از دست می داد. حتی قبل از آن نیز پارلمان افغانستان، درصدد ملغی کردن این سند بود در حالی که امریکا نیز در آن زمان هیچگونه همکاری با دولت وقت افغانستان نداشت. لذا، امریکاییها هیچگاه رضایت نداشتند که سند جامع راهبردی همکاری های ایران و افغانستان امضا گردد. بر همین اساس، تلاش می کرد و به صورت پنهانی بر دولت افغانستان فشارهای زیادی را وارد می کرد. تعلل دولت افغانستان هم به همین خاطر بود، در حالی که متاسفانه در این زمینه اشرف غنی هم از اراده لازم و کافی برخوردار نبود.

در مجموع با عدم امضای این سند، خواسته امریکاییها برآورده شد. در دولت سرپرست فعلی هم من فکر می کنم که باید یک دولت مشارکتی و قوی ایجاد شود تا این سند به امضا برسد یعنی تا یک دولت جامع تشکیل نشود، بعید میدانم که سند اجرایی گردد چرا که باید دولتی بر سرکار باشد که در مسیر اراده و خواست مردم باشد. در صورت تشکیل دولتی جامع و امضای سند، چشم انداز مثبت و قوی برای دو ایران و افغانستان پدیدار خواهد شد.

حزب رفاه ملی افغانستان معتقد است که امضای این سند جامع راهبردی می توانست ضمن توسعه همکاری های دوجانبه، معضلات و مشکلات مردم افغانستان را حل نماید در حالی که منجر به برداشته شدن ویزا برای رفت و آمد مردمان دو کشور شود.

در این خصوص من معتقدم که کوتاهی هایی از سوی دولت اشرف غنی و وزارت امور خارجه صورت گرفت در حالی که جمهوری اسلامی ایران با مطالعه دقیق و غنی از افغانستان، انگیزه و اشتیاق زیادی برای اجرایی شدن این سند داشت. با توجه به اینکه عدم اجرایی شدن این سند به ضرر مردم افغانستان و کشورهای همسایه می شود، ما امیدواریم که با ایجاد صلح و ثبات و آمدن یک دولت قانونی، این پروژه ماندگار امضا گردد.

* حقابه رودخانه هیرمند و دریاچه هامون از جمله موارد اختلاف ایران و افغانستان در سال های گذشته بوده است. وزیر آب و انرژی طالبان در اواسط ماه گذشته اعلام کرد: با وجود خشکسالی و کم آبی هیرمند ، ما به توافق حق آبه با ایران پایبند هستیم. از زمان روی کار آمدن طالبان در افغانستان سرپرست وزارت خارجه این کشور چند بار به حق جمهوری اسلامی درباره حقابه هیرمند اذعان کرده است. اما با وجود این مسئله، هنوز مشکلات حل نشده است. بر همین اساس، اخیرا وزیر امور خارجه ایران به رویکرد هیات حاکمه افغانستان پیرامون حقابه رودخانه هیرمند اعتراض کرده است. وضعیت حقابه تا چه اندازه در حال پیگیری از سوی مقامات طالبان است؟
سندی که در دولتهای قبلی افغانستان در رابطه با حقابه رود هیرمند امضا شده بود یک سند محکم و جامعی است که هر دولتی که در افغانستان بر سر کار باشد باید آن را اجرا کند. حتی هیئت طالبان نیز این امر را پذیرفته و موضوع حقابه یک امر طبیعی و واقعیت است و هیچ کس نمی تواند از پذیرفتن و اجرای آن شانه خالی کند. وزارت آب و برق افغانستان که در تسلط حکومت سرپرست است، نیز در این خصوص اعلام آمادگی کرده اند.

با توجه به این که از گذشته خشکسالی در افغانستان وجود داشته و در حال حاضر بیشتر یعنی در حدود ۹۰ درصد آبهای افغانستان به پاکستان و برخی از کشورهای آسیای میانه سرازیر می شود و مردم افغانستان بهره برداری اندکی از آبها دارند، بنابراین، ما امیدواریم که در افغانستان، یک حکومت مستقل بر مبنای اراده و خواست مردم تشکیل شود تا نگرانیهای برادران ایرانی ما در خصوص حقابه برطرف گردد.

لذا، هر دولتی که بر سر کار باشد باید متعهد به اعطای این حقابه به جمهوری اسلامی شود زیرا یک تعهد تاریخی میان دو کشور و ملت است. ما نمی توانیم وجوه مشترک فی مابین را فدا و قربانی سلیقه های مختلف دولتهای مختلف کنیم. ملت افغانستان هم خشنود خواهد شد تا در مورد حقابه مسائل و مشکلات بین دو کشور مرتفع شود.

حرکتهای پوپولیستی دولت اشرف غنی منطبق بر واقعیت نبود در حالی که پس از این هر دولتی بر سر کار باشد متعهد به رابطه برادری و همسایگی میان ایران و افغانستان است.

۲ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۰:۴۲
کد خبر: ۱۵۱٬۹۰۷

اخبار مرتبط

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 1 + 14 =